Interviewarts en promovendus Menno Gaakeer

‘Minder spoedeisende hulpen, evenveel patiënten. Het bad overstroomt’

Het aantal spoedeisende hulpen in Nederland is sterk gedaald, maar het aantal patiënten daalt niet. Daardoor loopt de druk op de spoedhulp onaanvaardbaar hoog op, zegt promovendus Menno Gaakeer. 

Een nacht op de afdeling Spoedeisende Hulp van het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen.Beeld Harry Cock/ de Volkskrant

Menno Gaakeer, arts bij de spoedeisende hulp in Goes, promoveerde afgelopen vrijdag aan de Erasmus Universiteit op dit onderwerp.

U waarschuwt in uw proefschrift dat de druk op de spoedeisende hulp steeds verder toeneemt. Hoe komt dat?

‘Het aantal spoedeisende hulpen (seh’s, red.) neemt af. De afgelopen tien jaar zijn er dertig gesloten, er zijn er nog 77 over. Maar ook het aantal bedden achter de spoedeisende hulp, daar waar patiënten in het ziekenhuis kunnen worden opgenomen, wordt snel minder.

‘Daarnaast blijkt uit mijn onderzoek dat het aantal mensen dat op de seh terechtkomt niet of nauwelijks is afgenomen. Wel zijn zij gemiddeld ouder, hebben zij complexere zorgvragen en moeten zij vaker worden opgenomen. Dat bij elkaar leidt tot steeds grotere drukte op de overgebleven seh’s.’

Het doel was de afgelopen jaren om het aantal mensen dat onterecht naar een seh komt te laten afnemen, met de huisartsenpost als poortwachter.

‘Het aantal zelfverwijzers, dus mensen die zich zonder verwijzing van een huisarts melden op een seh, is inderdaad gedaald. Daar staat tegenover dat het aantal patiënten dat via een huisartsenpost of een ambulance op de seh komt, juist is toegenomen.’

‘We hebben een enorm systeem opgetuigd tegen hoge kosten om overal huisartsenposten in te richten, maar de vraag is wat dat heeft opgeleverd. Onze onderzoeksgetallen onderstrepen dat de effecten ervan groter werden ingeschat dan ze in de praktijk zijn. Mensen blijken goed zelf te kunnen inschatten hoe spoedig ze hulp nodig hebben. Ik ben zeker niet tegen samenwerking met de huisartsenpost, maar het is geen panacee is voor onze seh-zorg.’

Wat zijn de gevolgen van die toenemende druk?

‘Vergelijk het met een badkuip die volloopt. We proberen de instroom, de kraan, dichter te draaien, maar dat is weinig succesvol. Ondertussen verkleinen we de badkuip − het aantal seh’s − en zetten we een stop op de afvoer waar het teveel aan water door kan weglopen – het aantal bedden achter de seh. Gevolg is dat het bad overstroomt.

‘Dat zien we nu gebeuren. De huidige situatie heeft een direct negatief gevolg voor de patiëntenzorg en we slagen er steeds minder in om personeel te behouden voor de seh’s. Er wordt zoveel van hen gevraagd, zoveel gerekend op de loyaliteit van de medewerkers. Dat vind ik verdrietig. We moeten beter zorgen voor de mensen die dag en nacht al hun energie inzetten om acute patiënten op te vangen.’

Maar seh’s sluiten juist mede vanwege het personeelsgebrek.

‘Dat vind ik juist de verkeerde redenatie: omdat de druk te groot wordt, concentreren we de seh-zorg. Daardoor loopt de druk alleen maar verder op. Zouden we dan personeel gaan behouden als we allemaal verder concentreren?

‘Het huidige beleid is te eenzijdig gericht op het beperken van de instroom, en daarmee contraproductief. We moeten niet blind door blijven varen op deze koers.’

Wat is volgens u de oplossing?

‘We moeten de drukte op de seh nadrukkelijk zien als een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van het ziekenhuis en de instellingen daarbuiten. We zullen de badkuip moeten aanpassen op dat wat op ons afkomt: meer plek op de seh, en meer bedden daarachter.

‘En als we de kwaliteit willen verbeteren, zullen we radicaal moeten inzetten op het behoud van personeel. De druk op de artsen en verpleegkundigen moet daarvoor naar beneden. We moeten de bezetting en faciliteiten van de seh’s niet langer aanpassen aan de gemiddelde drukte, maar aan de piekmomenten. Die zijn er namelijk steeds vaak en houden langer aan.’

Ziekenhuizen worstelen met hun spoedeisende hulp 

Strengere kwaliteits­eisen maken de zorg duur, dus sluiten ziekenhuizen hun eerste hulp. Maar zo gaat er spoedzorg in de regio verloren. Hoe gaan ze in Assen om met dit dilemma?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden