ColumnLotte Jensen

Miljardensteun voor KLM, maar het hoger onderwijs kan wel 5 miljard missen

Lotte Jensen artikel ColumnBeeld .

De overheid ziet liever dat we weer zo snel mogelijk naar Ibiza afreizen dan dat we ons hoger onderwijs op peil houden. Ik chargeer, ik weet het, maar ga maar na: de overheid trekt miljarden uit om de KLM (35 duizend werknemers) als cruciale sector overeind te houden, maar vindt tegelijkertijd dat het hoger onderwijs (meer dan 100 duizend werknemers) wel 5 miljard kan missen.

De bezuinigingsplannen voor het hoger onderwijs verschijnen op een wel heel ongelukkig moment. Universiteiten worstelen momenteel met de vraag hoe ze het onderwijs de komende tijd coronaproof kunnen maken. 

Om voldoende afstand te houden, is het noodzakelijk in kleinere werkgroepen les te geven. Dat betekent dat er meer docenten en dus extra investeringen nodig zijn. Toch brengt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen juist nu 5 miljard aan mogelijke bezuinigingen in kaart. Ze zijn te vinden in het lijvige rapport Ongekend talent. Nu de samenleving in een diepe recessie terechtkomt, zou dit wel eens de bittere realiteit kunnen worden.

Het rapport bevat drastische maatregelen. Zo zouden alle bacheloropleidingen weer in het Nederlands moeten worden gegeven, want dat levert een structurele besparing van 175 miljoen euro op. Vier economen hekelden dit idee en rekenden vervolgens voor dat buitenlandse studenten op de langere termijn juist geld in het laatje brengen. 

Nu ben ik een groot voorstander van het behoud van Nederlandstalig onderwijs in de bachelor- en masterfase. De keuze voor het Engels wordt maar al te vaak ingegeven door perverse financiële prikkels in het systeem, die ervoor zorgen dat instellingen zoveel mogelijk buitenlandse studenten willen binnenhalen. Maar of je nu pleit voor het Nederlands of Engels als voertaal, de discussie zou over de inhoud en kwaliteit van het onderwijs moeten gaan, en niet over financieel gewin. De wetenschap behoort geen dienstmaagd van de economie te zijn.

Het rapport verkent ook de mogelijkheid om studies beter te laten aansluiten op de arbeidsmarkt, opdat het aantal werkloze afgestudeerden (lees: uitkeringsgerechtigden) daalt. Opleidingen met een slecht arbeidsmarktperspectief moeten daarom een numerus fixus krijgen. Maar wie gaat bepalen welke studies overbodig zijn? Gaan we filosofie, religiewetenschappen, natuurkunde en culturele antropologie aan banden leggen, omdat we niet op voorhand kunnen voorspellen waar studenten terechtkomen?

Als we arbeidsmarktperspectief al zouden willen gebruiken als criterium, dan zit het met de lerarenopleidingen wel goed, zou je denken. Maar nee, ook daar moet worden gesnoeid. Rutte III besloot in 2017 om het collegegeld voor de eerste twee jaar van de lerarenopleiding te halveren om meer studenten die kant uit te lokken. Dit wordt teruggedraaid, wat een besparing van 170 miljoen euro oplevert. Ongekend talent: misschien was de titel van het rapport wel letterlijk bedoeld. Want als we deze bezuinigingen doorvoeren, weten we zeker dat veel talent onbenut zal blijven.

Lotte Jensen is hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden