Mieren sjouwen met stukjes blad.
Mieren sjouwen met stukjes blad. © EPA

Mieren willen naar links

Voorkeursrichting zou helpen tegen verdwalen

Niet alleen de mens heeft een voorkeursrichting. Dat geldt ook voor dieren. Zelfs voor de mier. Vermoedelijk helpt het tegen verdwalen.

Een voorkeur voor links lijkt een sociale strategie te zijn. Het voorkomt dat groepen uit elkaar vallen door in verschillende richtingen te gaan.

Mieren gaan liever naar links. Zodra ze op onbekend terrein een richting moeten kiezen, slaan ze eerder linksaf dan rechtsaf. Maar als ze eenmaal gedwongen worden naar rechts te gaan, houden ze die richting vervolgens wel aan. Dat schrijven Britse onderzoekers deze week inhet tijdschrift Biology Letters.

Dat is meer dan een interessant feitje voor Kerstavond, zegt zoöloog Menno Schilthuizen van Naturalis. 'Een voorkeur voor links lijkt een sociale strategie te zijn. Het voorkomt dat groepen uit elkaar vallen door in verschillende richtingen te gaan. Hun hersenen zijn blijkbaar aangepast aan de sociale leefomstandigheden.'

Kunstmatig doolhof

Zo'n twintig jaar geleden dachten we nog dat alleen mensen en enkele zoogdieren zich specialiseren. Nu blijkt steeds vaker dat ook veel ongewervelde dieren een voorkeur hebben.

Voor het mierenonderzoek werd een kunstmatig doolhof gebouwd, met aftakkingen waar mieren moesten kiezen naar links of naar rechts te gaan. Als ze om binnen te komen rechtsaf moesten, dan hielden ze die richting gewoonlijk aan. Dat vasthouden aan eenzelfde richting helpt mogelijk bij het verkennen van doolhofachtig nieuw terrein. Door bij keuzemomenten steeds dezelfde richting te kiezen, verkennen de mieren een groot oppervlak en komen ze op den duur weer bij een uitgang terecht.

Dat dieren links-rechtsvoorkeuren hebben is relatief nieuwe kennis, stelt Schilthuizen. 'Zo'n twintig jaar geleden dachten we nog dat alleen mensen en enkele zoogdieren zich specialiseren. Nu blijkt steeds vaker dat ook veel ongewervelde dieren een voorkeur hebben.' Dat benut ook de hersencapaciteit beter.

Gevaarherkenning

Bij sommige miersoorten is de rechterpoot korter en krachtiger, waardoor ze in alarmsituaties sneller naar links kunnen draaien.

In de voorkeur voor links zou meespelen dat mieren hun linkeroog vooral inzetten voor gevaarherkenning, wat handig is bij het verkennen van onbekend gebied. De vinding sluit aan op de neiging van mieren bij gevaar naar links te draaien, zegt Boudewijn Heuts, die aan de Universiteit van Amsterdam gedragsonderzoek deed bij de dieren. 'Bij sommige miersoorten is de rechterpoot korter en krachtiger, waardoor ze in alarmsituaties sneller naar links kunnen draaien.'

Overigens heeft links niet altijd de voorkeur. Heuts beschreef hoe mieren op een mierenroute bij drukte vanuit beide richtingen naar rechts uitwijken, waardoor een soort rijbanen ontstaan en botsingen worden voorkomen.