Met online nepprofielen op kindermisbruikers jagen, mag dat wel?

Terre des Hommes gaat na succes van 'Sweetie' ook in Nederland met lokprofielen aan de slag

Kinderrechtenorganisatie Terre des Hommes start volgende week een nieuw project in Nederland met online lokprofielen tegen kindermisbruikers. Maar mag dat wel?

Het virtuele meisje 'Sweetie' Foto afp

Met het virtuele 10-jarige meisje Sweetie wist Terre des Hommes in 2013 duizend pedofielen in de val te lokken. In navolging op die spraakmakende methode in Azië roept Terre des Hommes, in samenwerking met het Centrum voor Kinderhandel en Mensenhandel, opnieuw nepprofielen in het leven. Het doel is om (potentiële) daders te ontmoedigen, te waarschuwen en af te schrikken, ditmaal in Nederland.

Een speciaal team gaat met de valse profielen in gesprek met volwassenen die mogelijk uit zijn op seks met een minderjarige. Wanneer is achterhaald met wie er wordt gepraat, verschijnt er een pop-up op het beeldscherm. Daarin staat: 'We weten wie u bent. Als we u nog een keer tegenkomen, sturen we uw gegevens door naar de politie.'

Volgens Terre des Hommes woordvoerder Liz van Velzen is dat geen loos dreigement. De organisatie doet naast het chatten ook ander onderzoek naar de gesprekspartners. Aanvullende informatie, uit gesprekken en openbare bronnen, moet aantonen of diegene vaker op zoek gaat naar seks met minderjarigen. Als daar inderdaad sprake van is wordt de politie ingeschakeld.

Lokpubers

De vraag is of het strafrechtelijk wel is toegestaan wat de kinderrechtenorganisatie beoogt. De inzet van 'lokkinderen' als opsporingsmethode is in Nederland al meerdere malen van tafel geveegd. Zo deed in 2012 een agent zich, met welnemen van toenmalig minister van Justitie Ivo Opstelten, op een chatsite voor als minderjarige. De man die op seksuele wijze contact zocht met de agent werd toen niet veroordeeld: technisch gezien was het 'slachtoffer', de agent, namelijk meerderjarig. Ook latere pogingen van Opstelten om de inzet van lokpubers mogelijk te maken, liepen op niets uit.

Strafrechtadvocaat Sidney Smeets, die destijds de strafzaak rond de lokpuber behandelde, noemt de actie van Terre des Hommes 'met de beste bedoelingen een onzalig plan'. 'Het is onacceptabel dat een particuliere organisatie vanuit hun maatschappelijke opvatting eigen rechter gaat spelen. Dat is ondemocratisch en gevaarlijk.' Smeets wijst op het probleem van uitlokking: dat het mensen op een idee brengt dat ze voorheen niet hadden.

'Het is een grijs gebied', erkent Van Velzen. 'Maar we moeten af en toe wat nieuws proberen om dit probleem aan te pakken.' Er is volgens de woordvoerster geen sprake van uitlokking, omdat de organisatie alleen jaagt op kindermisbruikers bij wie de intentie al bestond. Hoe dat precies bepaald wordt, kon ze niet zeggen; wel dat er veel research aan vooraf is gegaan. 'De profielen sluiten aan op het aanbod dat er al is. Daarnaast voeren we overleg met politie en justitie om ervoor te zorgen dat we binnen de kaders van de wet blijven.'

Minimaal aantal veroordelingen

Maar tenzij Terre des Hommes daadwerkelijk minderjarigen onder de zestien achter het toetsenbord zou laten plaatsnemen, wat de organisatie niet van plan is, blijft het de vraag of deze methode tot veroordelingen gaat leiden. De 'Sweetie'-campagne genereerde veel media-aandacht, maar Smeets stelt dat de kinderrechtenorganisatie het daadwerkelijke succes overdrijft. 'Het aantal veroordelingen dat daaruit is voortgekomen is minimaal.'

Nu was strafrechtelijke vervolging niet per se het doel van de eerste Sweetie-actie, zegt Van Velzen. 'Het ging vooral om afschrikken en in kaart brengen. Daar is ook Sweetie 2 op geënt: hoe makkelijk het is om deze mensen in beeld te brengen.'

Het Openbaar Ministerie ziet de actie in ieder geval voornamelijk als een project met een preventief karakter, meldt een woordvoerder. 'Daar zijn wij voorstander van, maar waar de organisatie zelf strafbare feiten gaat opsporen hebben wij wel degelijk reserves vanwege de juridische onderbouwing.' Het OM zei niet samen te werken met Terre des Hommes in de opsporing en juridische vervolging van verdachten.

Smeets: 'Kindermisbruik is vreselijk, maar dat wordt al aangepakt. Daar is onze wetgeving prima op toegerust en daar doet de politie ook prima werk in. Binnen de grenzen die wij met elkaar hebben afgesproken.'