De week in wetenschapTonie Mudde

Met 1.500 man naar een popconcert zonder dat iemand tegen de regels zondigt

Een concert met 1.500 bezoekers, dat leek niet meer mogelijk, maar in Leipzig gebeurde het – als een studie naar hoe het coronavirus zich verspreidt. Uiteraard met maatregelen om besmetting te voorkomen.

Met z’n honderden dicht op elkaar keihard meezingen met je favoriete band; na een paar maanden coronacrisis lijkt dat al een exotische gebeurtenis uit een ver verleden. Toch kon het ineens weer, vorig weekend in Duitsland. 1.500 mensen kwamen bijeen in Arena Leipzig voor een concert van zanger Tim Bendzko, die al eens een nationale zangwedstrijd won en de hitlijsten bestormde met Nur noch kurz die Welt retten. Het concert was ook nog eens binnen – waarbij alle corona-alarmbellen gaan rinkelen.

Levensgevaarlijk dus? Valt reuze mee. Het concert was namelijk tevens een tot in de puntjes voorbereid experiment van wetenschappers van de Martin Luther University Halle-Wittenberg. Die deden bij alle vrijwilligers daags voor het concert een coronatest om het risico op besmettingen zo klein mogelijk te houden. Bovendien droegen de bezoekers een mondkapje op het terrein.

Onder het motto ‘alles voor de wetenschap’ wasten de aanwezigen hun handen met desinfecterende gel met daarin een fluorescend spulletje,  zodat de wetenschappers precies konden zien welke plekken ze het meest aanraakten. Ook droegen de proefpersonen trackers die registreerden bij wie ze in de buurt zaten, liepen of dansten. 

Zo willen de wetenschappers ontdekken wat de risicovolle hotspots zijn voor virusoverdracht: de wc’s, de bar, de toegangspoortjes? Uiteindelijk moet dat uitmonden in adviezen hoe je een concert – en de vervoersstromen tijdens zo’n evenement – zo kunt organiseren dat een besmette toeschouwer niet direct het virus aan de halve zaal kan meegeven, maar uitsluitend aan een handjevol anderen.

Zaterdag 22 augustus gaf Tim Bendzko een concert in de Arena Leipzig in het kader van een onderzoek naar de risico’s op besmetting met covid-19 in zo’n setting. Beeld Getty

Mooi aan deze studie is dat ze twee typen onderzoeksmethoden combineert. De eerste is het labexperiment, waarbij wetenschappers alles onder controle kunnen houden, van de temperatuur tot de virusconcentratie tot het aantal proefdieren. Zo kun je goed ontdekken wat oorzaak-gevolgrelaties zijn, bijvoorbeeld of fretten elkaar eerder besmetten met corona bij winterse temperaturen en luchtvochtigheid. Maar ja, vraagt de criticus dan terecht: hoe representatief is een fret voor een mens, en hoe representatief zijn de omstandigheden in dat lab voor het echte leven op kantoor, school en in het café? 

Daarvoor is het tweede type studie nodig, dat juist focust op het echte leven, bijvoorbeeld een geconstateerde virusuitbraak in een café. Dat is dan weliswaar een realistisch tafereel, maar zo’n studie heeft óók weer allerlei beperkingen. Want hoeveel mensen liepen er daar überhaupt rond met het virus? Hoe droegen ze het over? Besmetten ze elkaar in de kroeg of in de taxi terug naar huis? Dat allemaal achteraf met zekerheid reconstrueren: succes, Sherlock.

Het Duitse experiment is zo bewonderenswaardig omdat het een mengvorm is van die verschillende onderzoeksvormen; een soort real life labstudie. Bovendien heeft het een ronduit positieve insteek: uitvogelen welke leuke dingen in het leven weer wél mogelijk zijn als we het maar slim organiseren. 

Ik hoop op meer van dit soort studies. En dan ook met wat minder brave popdeuntjes dan die van Tim Bendzko, die een hoog ik-wieg-een-beetje-mee-voor-mijn-stoel-gehalte hebben. Gaarne een vervolgexperiment met een band van het kaliber Rage Against the Machine. Benieuwd hoe de mondkapjes het houden in de moshpit.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden