wetenschap leven op mars

Menu op Mars: doperwten

Toekomstige Marsbewoners moeten na aankomst op de Rode Planeet vooral veel doperwtjes eten. Nieuw Wagenings onderzoek laat zien dat er ook in kale, onvruchtbare Marsgrond meststoffen geproduceerd worden bij het telen van doperwten. En bij gebrek aan koeienstront is dat handig als je later ook op grote schaal andere gewassen wilt verbouwen, zoals aardappels.

Erwtenplantjes in nagebootste Marsgrond. Beeld WUR

Aan de Universiteit van Wageningen onderzoekt men al jaren of er in nagemaakte Marsgrond wel iets wil groeien. Dat blijkt geen probleem te zijn: twee jaar geleden werd in hotel De Nieuwe Wereld in Wageningen al een diner geserveerd van onder andere Marswortels en Marstomaten.

Maar natuurlijke meststoffen zijn er niet op Mars, en een paar ton kunstmest lanceren vanaf de aarde wordt wel erg prijzig. Hoeft ook niet, volgens student moleculaire levenswetenschappen Steven Pilon. Als je doperwtjes kweekt in een afgesloten kas, met Martiaanse grond maar ook met lucht van ‘aardse’ samenstelling, en je voegt daar bepaalde bacteriën aan toe, krijg je de mest er gratis en voor niks bij, zo blijkt uit zijn experimenten.

De Rhizobium-bacterie leeft in symbiose met de erwtenplant. Hij neemt stikstof op uit de lucht en zet dat om in ammonium (NH4). De bacterie levert die meststof aan de plant, en de plant levert suikers aan de bacterie. Zonder Rhizobium groeit de erwtenplant minder goed, en zonder de plant kan de bacterie niet overleven.

Bij het proces blijft er genoeg ammonium over dat later als meststof kan dienen voor de teelt van andere gewassen, zegt ruimte-ecoloog Wieger Wamelink, leider van het Wageningse project. ‘Daarnaast doen astronauten er goed aan om tijdens hun lange reis naar Mars al hun poep op te sparen, zodat ze bij aankomst al over flink wat mest beschikken’, aldus Wamelink. Ook tijdens het verblijf op Mars is ‘mensenmest’ onontbeerlijk.

Dat er in de echte Marsgrond ook veel extreem giftig perchloraat voorkomt, baart Wamelink niet veel zorgen. ‘Er bestaan bacteriën die dat effectief kunnen afbreken’, zegt hij. ‘Voor mijn plantjes zie ik dat dus niet als een onoverkomelijke hindernis. Voor de astronauten zelf kan het veel problematischer zijn.’

In de ‘buitenlucht’ groenten verbouwen op Mars is er voorlopig niet bij. De atmosfeer is er extreem ijl, de temperatuur ligt meestal rond de 60 graden onder nul, en de planeet wordt gebombardeerd door dodelijke kosmische straling. Toch beweren Amerikaanse wetenschappers deze week in Nature Geoscience dat er op sommige plaatsen op Mars micro-organismen zouden kunnen leven.

Opmerkelijk, want de meeste aardse bacteriën hebben zuurstof nodig voor hun stofwisseling, en dat is er op Mars nauwelijks. Maar NASA-onderzoeker Vlada Stamenković en zijn collega’s rekenen voor dat er in ondergrondse reservoirs van extreem zout water verrassend veel zuurstofmoleculen opgelost kunnen zijn. Genoeg om het bestaan van simpele micro-organismen en zelfs kleine meercellige sponsdieren mogelijk te maken. Dat zou dan vooral het geval zijn in de poolgebieden, waar de temperaturen extra laag zijn.

Aardwetenschapper Tjalling de Haas van de Universiteit Utrecht, die veel onderzoek doet naar gletsjers en andere landschapsvormen op Mars, vindt het onderzoek van de Amerikaanse wetenschappers een ‘leuke studie’. ‘Hun argumentatie snijdt best veel hout’, zegt hij, ‘maar of het echt betekent dat er iets op Mars leeft – zeg het maar.’

Volgens Wamelink zijn de conclusies nog behoorlijk speculatief. ‘Maar’, zegt hij, ‘er is onlangs inderdaad zo’n ondergronds reservoir van brak water op Mars ontdekt, dus als ze gelijk hebben, dan zou daar in principe iets in moeten kunnen leven. Toch schat ik de kans dat er nu iets leeft op Mars in op minder dan 50 procent. O, vind je dat veel? Tja, misschien ben ik wel een optimist.’

Bij zijn studie naar de mogelijkheden om groenten te verbouwen op Mars is dat optimisme onontbeerlijk. In Wageningen wordt ook al onderzocht of er in de Marsbodem wormen kunnen overleven. Wamelink: ‘Ik denk dat de eerste bemande vlucht naar Mars kort na 2030 plaatsvindt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden