Nieuws Prehistorisch China

Mens woonde al meer dan 2 miljoen jaar geleden in China

In het vruchtbare hoogland rondom de Gele Rivier hebben archeologen een spectaculaire ontdekking gedaan: tientallen stenen werktuigen, die erop duiden dat er meer dan 2 miljoen jaar geleden al primitieve oermensen rondliepen. Daaruit maken ze op dat onze voorvaderen  honderdduizenden jaren eerder dan gedacht al ver buiten Afrika leefden.

Prehistorische werktuigen uit China. Foto Nature, Zhaoyu Zhu

De tot dusver oudst bekende menselijke resten buiten Afrika komen uit Georgië: ongeveer 1,8 miljoen jaar oud. Maar datering van de nieuw en helemaal in China ontdekte werktuigen komt uit op rond de 2,1 miljoen jaar. Dat scheelt niet eens zo gek veel met het vroegst bekende mensachtige fossiel, een kaak van 2,8 miljoen jaar oud uit Ethiopië.

Een verrassende ontdekking, vindt ook de Leidse archeoloog Wil Roebroeks, per e-mail vanuit Australië. ‘Dit geeft aan dat mensachtigen in staat waren zich staande te houden in een veelheid van omgevingen.’ Want het zogeheten Lössplateau in China, waar de werktuigen opdoken, ‘wordt beschouwd als vooral droog en mogelijk koud’, aldus Roebroeks.

Handbijlen

De werktuigen, 96 stuks in totaal, werden de afgelopen vijftien jaar mondjesmaat opgegraven uit de stenige, steile hellingen van het plateau – in feite een reusachtig, opgewaaid leemgebied. Het gaat om simpele handbijlen, waar men wat hoeken van heeft afgeslagen om ze scherpte te geven. Waarschijnlijk gebruikt om dieren uit te benen of te doden, opperen de Chinese ontdekkers onder leiding van Tingping Ouyang van de Chinese Academie van Wetenschappen in vakblad Nature. In het gebied worden immers vaker oude botten gevonden van herten, zwijnen en prehistorische ossen – al ontbreekt op die botten nog ieder bewijs van snijsporen.

Handige mens

Hoe de steenhouwers eruit zagen, is bij gebrek aan menselijke fossielen lastiger te zeggen. Waarschijnlijk ging het om kleine, rechtoplopende mensachtigen die kenners soms aanduiden als Homo habilis, de ‘handige mens’: nog geen anderhalve meter groot, met half zoveel herseninhoud als moderne mensen, maar in lichaamsbouw en gedrag wel degelijk meer mens dan dier. De voorouders zullen in plukjes hebben rondgezworven, zich voedend met wat ze onderweg vonden – vuur hadden ze waarschijnlijk nog niet.

In een destijds ietwat tegendraads artikel voorspelde Roebroeks in 2005 al dat Azië nog veel verrassingen in petto heeft. Dat deed hij destijds samen met de Brit Robin Dennell, nu een van de ontdekkers van de werktuigen. ‘Fascinerend om (opnieuw) te beseffen hoe incompleet ons fossielenarchief is, en dat we de sporen van een gebiedsexpansie van deze mensachtigen diep in Azië hebben gemist’, vindt Roebroeks. ‘Azië blijft ons verrassen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.