Mens leeft zelfs 'superoude' proefdieren eruit

Vergeet de experimenten met proefdieren die dankzij ingewikkelde genetische ingrepen in het lab opeens veel langer kunnen leven dan normaal. De mens heeft zijn levensduur nu al méér opgerekt dan met proefdieren ooit is gelukt.

Beeld Thinkstock

Dat maakt ons 'biologisch uniek', schrijft een onderzoeksgroep onder leiding van Oskar Burger van het Max Planck-instituut voor demografieonderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS. En het einde van onze 'sterfelijkheidsrevolutie', zoals ze het noemen, is nog niet in zicht: in moderne westerse landen wordt de levensverwachting ieder jaar zo'n 3 maanden langer.

Vooral na 1900 schoot de levensverwachting in moderne westerse landen omhoog. De levensverwachting van de koplopers - moderne Zweden en Japanners - verschilt inmiddels méér van de levensverwachting van een traditioneel levende jager-verzamelaar, dan de jager-verzamelaar scheelde met een chimpansee. Zelfs laboratoriumexperimenten met levensverlengende medicijnen, diëten en genetische ingrepen bij proefdieren vallen daarbij in het niet.

Dat heeft diepgaande biologische gevolgen, stellen Burger en collega's. Blijkbaar kunnen mensen hun levensduur verder oprekken dan verwacht, en is de natuurlijke grens aan hoe oud we kunnen worden nog niet in zicht.

Limiet
In Groningen deelt demografe Fanny Janssen die analyse. 'In het sterfteonderzoek is al heel lang debat: zit er een maximum aan hoe oud we kunnen worden, of niet? En dit zou erop kunnen wijzen dat er voorlopig nog geen limiet aan zit.'

Dat gaat in tegen de opvatting van gerontologen die denken dat er wel een limiet aan de levensverwachting zit, door biologische remmen zoals vervuiling in onze lichaamscellen of de stofwisseling in cellen. Maar de waarneming dat het menselijk leven ook zonder kunstgrepen steeds maar langer wordt, doet vermoeden dat je ook met verouderende cellen best nog lange tijd kunt overleven.

Anderzijds, constateren Burger en collega's, is volstrekt onduidelijk hoe ver een mensenleven in theorie dan wél is op te rekken. Ook is niet duidelijk waarom dieren als dierentuinchimpansees of huisdieren, die ook in beschermde omstandigheden leven, niet een vergelijkbaar langer leven hebben.

'Ik ben erg fan van dit soort empirisch onderzoek', zegt Janssen. 'En de empirie suggereert dat de theorieën over ouderdom wellicht aangepast moeten worden.'

Janssen wijst erop dat er meerdere factoren de levensverwachting opdrijven. Tot aan de twintigste eeuw was het in westerse landen vooral de toegenomen levensstandaard, gekoppeld aan zaken als betere hygiëne en voeding, die de levensverwachting opstuwde; verbeteringen in de twintigste eeuw kwamen vooral door de betere medische zorg. In westerse landen als Nederland gaf de welvaart de eerste aanzet, waarna nieuwe medicijnen en medische inzichten de levensverwachting verder omhoog stuwden, tot de huidige levensverwachting bij geboorte van 82,9 jaar bij vrouwen en 79,2 jaar bij mannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden