Meer onderzoeksgeld voor universiteiten, op kennisinstituten wordt gekort

De Nederlandse universiteiten hebben vijftien procent meer geld voor wetenschappelijk onderzoek te besteden dan in 2010. Door bezuinigingen tot bijna 30 procent bij kennisinstellingen als TNO en ECN haalt Nederland niettemin bij lange na niet de Europese norm van 2,5 procent van het bruto binnenlands product voor wetenschap in 2020.

Bezoekers tijdens de Open Dagen van TNO in Utrecht, een van de kennisinstituten die moet bezuinigen. Beeld anp

Dat blijkt uit de jongste analyse die het Rathenau Instituut in Den Haag maakte van de rijksbegroting tot 2021 en die vandaag wordt gepresenteerd. 'Door de stijgende welvaart zal het aandeel researchgeld de komende jaren eerder dalen dan stijgen', zegt Rathenau-directeur Melanie Peters over de TWIN analyse.

Het Rathenau-instituut verzamelt jaarlijks de kerncijfers van de diverse ministeries voor onderzoek. De totale uitgaven zijn redelijk stabiel, zo'n 6,4 miljard euro per jaar, deels in de vorm van belastingvoordelen.

Rathenau constateert binnen dat bedrag wel een aanzienlijke verschuiving in de richting van universiteiten en hogescholen. Die hebben 15 procent meer te besteden dan in 2010, bij het aantreden van het kabinet Rutte-1. Daar staat tegenover dat technische kennisinstituten als TNO, DLO, Deltares, ECN, Marin en NLR 28 procent minder budget hebben. Die blijken dat niet met meer werk voor de markt te kunnen goedmaken. Uit de cijfers blijkt vooral dat het ministerie van onderwijs OCW zijn uitgaven verruimde, maar dat vakministeries als Economische Zaken en Landbouw zwaar op hun research bezuinigen.

Rathenau-voorzitter Peters noemt dat een opmerkelijke ontwikkeling, aangezien de laatste jaren de nadruk veel meer is komen te liggen op kennisbenutting, bijvoorbeeld via de Nationale Wetenschapsagenda. 'Deze instellingen hebben daar bij uitstek de kennis en het netwerk voor, maar moeten bezuinigen, terwijl de universiteiten tegelijk met de nieuwe taak worstelen.'

Uitzonderlijk goed

Uit de cijfers blijkt ook dat Nederlandse onderzoekers het uitzonderlijk goed doen in Europa. Van iedere euro die naar Brussel gaat voor researchfinanciering komt per saldo ruim anderhalve euro terug in de vorm van subsidies en beurzen, aldus Rathenau.

Volgens Peters sporen de budgetten voor research niet met de ambities die Nederland als kennisland zegt na te streven. Om de norm van 2,5 procent van het bbp te halen, zou de overheid zo'n 800 miljoen per jaar extra moeten spenderen, en het bedrijfsleven driemaal dat bedrag. De kenniscoalitie van universiteiten en bedrijfsleven riepen eerder op om een miljard extra in wetenschap te steken.

Volgens Peters is een van de problemen aan het Nederlandse wetenschapsbeleid dat het geen keuzes maakt. Daardoor kan het gebeuren dat bijvoorbeeld de medische research in Nederland bloeit, maar dat de ontwikkelde medische kennis vervolgens nauwelijks in eigen land wordt benut. 'Die wordt elders omarmd. Van de R&D hebben we de research in Nederland heel goed op orde, maar de D van development duidelijk minder.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.