Meer jongens dan meisjes overleven de baarmoeder

Wereldwijd worden meer jongens dan meisjes geboren, maar bij de bevruchting is de verhouding tussen de geslachten nog gelijk. Gedurende de ontwikkeling in de baarmoeder overlijden meer meisjes, ontdekten Amerikaanse wetenschappers.

Beeld EPA

De conclusie is opvallend: omdat er meer mannen dan vrouwen ter wereld komen, werd altijd gedacht dat er bij de bevruchting al een verschil is. Maar een grote overzichtsstudie, vandaag gepubliceerd in PNAS, laat zien dat het verschil pas later ontstaat.

In de eerste weken van de zwangerschap sterven er zelfs meer mannelijke embryo's, vervolgens sterven er nog meer meisjes, en in de laatste fase weer iets meer jongetjes. Het totale aantal meisjes dat overlijdt in de baarmoeder is groter dan het aantal jongetjes dat het niet overleeft.

Contrast

De onderzoekers baseren die conclusie op tests bij 140 duizend ivf-embryo's en meer dan 800 duizend gegevens van vlokkentests, vruchtwaterpuncties, abortussen en geboorten. Een goed overzicht, vindt Sjoerd Repping, hoofd van het Centrum voor Voortplantingsgeneeskunde van het AMC en niet betrokken bij het onderzoek. 'Nog nooit is het hele traject van bevruchting tot geboorte op deze schaal in beeld gebracht.'

Dat de sekseverhouding bij de bevruchting gelijk is, staat in contrast met gangbare theorieën die het verschil bij de geboorte verklaren. Zo zouden zaadcellen, die een x- of een y-chromosoom bij zich dragen en dus de sekse van het kind bepalen, verschillen in snelheid. Y-dragende zaadcellen zouden in het voordeel zijn vanwege hun lichtere gewicht, en dus eerder een eicel bevruchten: meer jongetjes.

'Het zou natuurlijk kunnen dat er een mechanisme is dat ertoe leidt dat er meer jongetjes ontstaan', zegt Repping. 'Bij sommige dieren is zoiets inderdaad bekend, maar bij de mens is dat nooit beschreven.' Het verhaal dat er na de oorlog extra jongens geboren werden, moet dan ook met een korrel zout worden genomen: 'In de periode 1950 tot 2013 werden er 1.035 tot 1.060 jongens per duizend meisjes geboren. Dat zijn normale aantallen, die opeens omhoogschieten'.

Hypothesen

Deze studie laat zien dat er juist na de bevruchting van alles gebeurt waardoor de verhouding verandert, zegt Repping. Die kennis kan helpen om het proces beter te begrijpen. Een verklaring van de verschillen tijdens de ontwikkeling in de baarmoeder geven de onderzoekers overigens niet.

Repping: 'Er is weinig over bekend. Jongens en meisjes verschillen wel duidelijk in groei, en het zou kunnen dat vrouwelijke embryo's gevoeliger zijn voor veranderingen in de omgeving, maar dat zijn allemaal hypothesen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden