COLUMNJoost Zaat

Meedogenloze onverschilligheid en falend beleid kosten daklozen hun gezondheid

‘Hé, ik ben dan wel een zwerver, maar ik weet wat mijn rechten zijn. Ik heb ook vwo-gymnasium gedaan.’ Ze zit op een stoepje op de gracht en praat luid in haar telefoon. Naast haar staat haar hele hebben en houwen, verpakt in een grote rugzak. Verder is de gracht corona-leeg. Waar het gesprek over gaat, is me niet duidelijk en met wie ze praat ook niet. Ik loop terug van mijn spreekuur voor onverzekerbaren dat ik tegenwoordig eenmaal per week doe. Daar zie ik mensen die ‘over de rand zijn gevallen’. Een flinterdun randje, je sodemietert er zo overheen. Verlaten liefde, ontslag, maar vooral oplopende schulden en relatieve armoede in combinatie met een nare huisbaas en hup daar ga je, zelfs met je gymnasium of matig betaalde baan. Relatief simpele problemen worden daarna al snel onoplosbaar. Zo worstelde ik die ochtend met het bedenken van een oplossing voor een man met schurft die elke dag bij een andere ‘kennis’ bivakkeert en zo zijn schurftmijten over de stad verspreidt, en voor een verslaafde niet-uitzetbare oude man die na een gevangenisverblijf zonder nazorg weer op straat terechtgekomen is. Ik zou me geen dag kunnen redden. Zij doen het vaak al jaren, de mensen aan de zogenaamde onderkant van de samenleving. Die vaardigheid bekopen ze dan wel met jong doodgaan, gemiddeld al op hun 55ste.

Een dagje later zie ik in een waarneempraktijk een jonge zorgmedewerker. Ze slaapt niet meer. Vanwege geldproblemen draait ze al maanden extra diensten, maar dat is niet genoeg. ‘Ik houd het niet meer vol.’ ‘Maak je de post nog open?’ ‘Nee, al maanden niet meer, zeker die van de Belastingdienst niet.’ Zo zit ze op de glijbaan naar een daklozenbestaan. Zorg bij de ggz noch schuldhulpverlening lijkt op gang te komen. Covid-19, alles moet per telefoon en internet. Bij chaos in je hoofd is dat een vruchteloze strategie.

Zeker in de grote stad zijn er al jaren veel te weinig betaalbare woningen. De huisjesmelkers, beleggers, Airbnb-verhuurders, de van oorsprong voor volkshuisvesting bedoelde woningbouwverenigingen, de Haagse politici met hun desastreuze verhuurderstoeslag, ze hebben allemaal het recht op een veilig dak boven je hoofd in de steek gelaten. Het aantal daklozen steeg van 18 duizend in 2009 naar bijna 40 duizend in 2018 en dat is waarschijnlijk een onderschatting. De groep ‘op de glijbaan naar dakloosheid’ is nog veel groter, maar betrouwbare cijfers ontbreken volgens de Raad voor de Volksgezondheid. Al die mensen hadden hun individuele val in het diepe en bij allemaal ontbrak effectieve hulp. Ik heb even in het volgens eigen zeggen linkse verkiezingsprogramma van de VVD gekeken. Het woord ‘dakloos’ ontbreekt en ‘straat’ komt alleen voor in combinatie met jihadisten, drugs en overlast. Intussen verhoogt hun minister voor Rechtsbescherming de inningskosten van deurwaarders. Die kiest dus voor nog meer armoede, meer daklozen en meer gezondheidsschade. Niks ‘links’ aan, gewoon ouderwets rechts gebrek aan mededogen en compassie. Het probleem zal zo nog wel even blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden