Medicijnen die onnodig, gevaarlijk of te duur zijn

Medicijnen die onnodig , gevaarlijk of te duur zijn..

Kenniscafé Leidse hoogleraar: grote farmaceutische bedrijven brengen bestaande middelen agressief op de markt

Malou van Hintum

In de wereld van de medicijnen is de macht ongelijk verdeeld. De grote farmaciebedrijven hebben het voor het zeggen. Door Malou van Hintum

Wete nschappelijk onderzoek kost veel geld, zoveel geld dat ook de industrie een duit in het zakje doet. Die heeft een commercieel belang bij onderzoek: aan nieuwe uitvindingen moet verdiend worden. Ook aan nieuwe medicijnen .

Dát er geld verdiend wordt aan zieke mensen, is één ding. Maar dat er ook geld verdiend wordt aan medicijnen die te duur zijn, onnodig of zelfs gevaarlijk, is iets anders.

‘De industrie heeft steeds minder blockbusters’, zegt gynaecoloog prof. Frans Helmerhorst (LUMC, Leiden), voorzitter van de adviesraad van het Geneesmiddelenbulletin (Gebu) en een van de gasten in het Kenniscafé van aanstaande maandag. ‘De nieuwe generatie geneesmiddelen is niet meer geschikt voor heel grote groepen, zoals vroeger, maar wordt gemaakt voor specifieke patiëntgroepen. In de toekomst zullen we vaker een basisgeneesmiddel zien waarop variaties worden gemaakt.’ Dat betekent: kleinere winstmarges. En dat vinden de farmaciereuzen geen prettig vooruitzicht.

Aan de universiteiten en bij kleine firma’s zie je nog wel origineel onderzoek, zegt Helmerhorst. ‘Maar de grote industrieën geven meer geld uit aan marketing dan aan onderzoek en ontwikkeling.’ Dat lijkt misschien tegenstrijdig, maar juist omdat de industrie minder vaak echt nieuwe medicijnen ontwikkelt en in plaats daarvan juist meer van hetzelfde maakt, is de noodzaak des te groter om de bestaande middelen agressief op de markt te brengen. Als de toekomst geen grote klappers belooft, moet het heden uitgemolken worden – en dat is dan ook precies wat er gebeurt, zegt Helmerhorst.

‘Er komen medicijnen op de markt die niet beter zijn maar wel duurder. Neem bijvoorbeeld de anticonceptiepil Yasmin, die niet alleen duurder is dan haar voorganger Microgynon 30, maar bovendien meer trombose veroorzaakt. Maar ja, op Microgynon zit geen patent meer.’

Dat zijn geen constateringen waar de farmaceutische industrie dol op is. Integendeel. Helmerhorst: ‘Wij als Geneesmiddelenbulletin, die onafhankelijk berichten over medicijnen , worden onder druk gezet. Dat kost geld en tijd die wij als wetenschappers niet hebben. Wij zijn maar een heel kleine speler. Tien jaar geleden hadden de tien grootste farmaceutische firma’s de helft van de markt in handen; nu beheersen vijf bedrijven bijna de hele farmaceutische industrie.’ David tegen Goliath: het Gebu heeft al dreigbrieven ontvangen van advocaten die namens de medicijnmakers dreigen met juridische stappen.

Die ongelijke verdeling van macht en middelen zorgt ervoor dat voorschrijvers, richtlijnmakers, wetenschappers en ook een autoriteit als het College ter Beoordeling van de Geneesmiddelen zich lastig kunnen onttrekken aan de invloed van de geneesmiddelenindustrie. ‘Zo zie je bijvoorbeeld dat over de richtlijnen wordt gestemd door mensen die ook belangen in die industrie hebben’, zegt Helmerhorst. ‘Er zou al heel wat mee gewonnen zijn als dat niet meer zou mogen, en er louter op wetenschappelijke gronden zou mogen worden gestemd.’

Het is een van de aanbevelingen die de Raad voor Volksgezondheid en Zorg (RVZ) doet in een vorig jaar verschenen rapport.

De RVZ pleit daarnaast onder meer voor onafhankelijke nascholing van artsen. Helmerhorst: ‘Helaas heeft de RVZ niet in de aanbevelingen opgenomen dat de database van het onderzoek altijd van de wetenschapper moet blijven en nooit in handen mag komen van de sponsor. Dat gebeurt nu wel, waardoor ermee kan worden gemanipuleerd.’

Een andere doorn in zijn oog is het verschijnsel dat er ziekten worden uitgevonden om medicijnen te kunnen verkopen. Het Gebu publiceert deze maand over het DSACDAD-syndroom, een Dysphoric Social Attention Consumption Deficit Anxiety Disorder. Het is, schrijft het Gebu, ‘een combinatie van een minderwaardigheidscomplex, een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD) en een lichte vorm van depressie. Gelukkig is er een goed geneesmiddel, Havidol (avafynetyme HCl). Eén pil per dag en u kunt het leven weer aan.’

Rectificatie / Gerectificeerd

Aanvullingen en verbeteringen

Gelukkig is er een goed geneesmiddel, Havidol (avafynetyme HCl). Eén pil per dag en u kunt het leven weer aan (Kennis, pagina 5, 14 maart). Het medicijn Havidol bestaat niet, het is een grap van een Australische kunstenaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden