Medici te koop

Een unicum in de medische literatuur mag het wel heten: de stap van de redactie van het gerenommeerde Amerikaanse medische tijdschrift The New England Journal of Medicine om een artikel over de beste behandeling van chronisch depressieve patiënten in twee versies te publiceren....

Het verschil tussen beide versies zit hem niet in de 'platte tekst' van het verhaal; die is in beide gevallen hetzelfde. De elektronische vorm van het artikel is vooral langer uitgevallen doordat van alle auteurs moest worden vermeld wat hun financiële banden waren met farmaceutische industrieën die antidepressiva maken. En dat waren er zoveel dat de redactie het niet praktisch vond die allemaal in het tijdschrift af te drukken. Dat zou te veel ruimte kosten.

Vandaar dat men uitweek naar de website, waar inderdaad alle financiële banden van de in totaal 29 auteurs met de farmaceutische industrie staan opgesomd. Een voorbeeld: 'Dr. Keller (de eerste auteur - red.) was consulent voor en ontving honoraria van Pfizer, Bristol-Myers Squibb, Forest Laboratories/Parke-Davis, Wyeth-Ayerst, Merck, Janssen, Eli Lilly, Organon en Pharmacia-Upjohn. Hij kreeg onderzoekssubsidies van Wyeth-Ayerst, SmithKline Beecham, . . . (volgen nog zeven andere bedrijven). Hij was lid van de adviesraad van Wyeth- Ayerst, Pfizer, . . . (volgen nog eens elf andere bedrijven).'

Kortom, een vrijwel eindeloze lijst, die in gedrukte vorm tweeënhalve pagina op A4-formaat vergt. Van de twaalf belangrijkste auteurs van het artikel bleek er slechts één geen financiële banden te hebben met Bristol-Myers Squibb, de hoofdsponsor van het onderzoek, waarin de effectiviteit van zijn antidepressivum Serzone werd vergeleken met een vorm van psychotherapie. Van de zeventien andere auteurs waren er maar vijf zonder relevante financiële banden met de farmaceutische industrie, aldus de redactie.

Voor interim-hoofdredacteur Marcia Angell van The New England Journal was de publicatie van het bewuste artikel aanleiding voor een hoofdredactioneel commentaar waarin ze zich afvraagt of universitair medisch onderzoek tegenwoordig gewoon te koop is. Haar antwoord: het begint er wel verdacht veel op te lijken.

Angell wijst bijvoorbeeld op de Harvard Medical School in Cambridge (VS), die er tot voor kort prat op ging de strengste gedragsregels te hebben wat betreft de financiële banden tussen zijn onderzoekers en de farmaceutische industrie. Zo mochten die onderzoekers bijvoorbeeld voor niet meer dan twintigduizend dollar aandelen bezitten in bedrijven wier producten ze testten.

Nu overweegt de Harvard Medical School de richtlijnen te versoepelen teneinde te voorkomen dat eminente stafleden naar andere universiteiten weglopen die het wat minder nauw nemen met de financiële belangen van hun onderzoekers.

Angell maakt zich ernstig zorgen over het onderzoeksklimaat in de Amerikaanse academische ziekenhuizen. De farmaceutische industrie infiltreert op alle mogelijke manieren - tot aan het aanbieden van de dagelijkse maaltijd aan junior-stafleden toe - en het wordt steeds duidelijker dat dit beleid zich ook weerspiegelt in de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek dat wordt gepubliceerd, aldus Angell.

Zij pleit voor strengere scheiding tussen universiteit en farmaceutische industrie. 'Artsen in ziekenhuizen dienen hun eigen pizza te betalen, en de ziekenhuizen moeten hun voldoende salaris geven om dat inderdaad te kunnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden