Mannen de baas in het dierenrijk? Niet bij deze soorten

Onderzoekers publiceerden vorige week een onderzoek dat verklaart waarom mannetjes in de dierenwereld zich soms vrouwelijker gaan gedragen. Maar mannelijk of vrouwelijk gedrag is in de dierenwereld niet altijd hetzelfde. Vier voorbeelden uit de dierenwereld waar de mannen en vrouwen niet helemaal aan de stereotiepen voldoen.

Vrouwelijke bonobo's versterken de onderlinge banden Beeld anp

Geëmancipeerde Bonobo's
Het wordt gezegd dat van alle apensoorten de bonobo het meest op de mens lijkt. Maar er zijn genoeg verschillen. Eén belangrijk verschil is dat de bonobo's een stuk verder zijn in de emancipatie. Bij bonobo's zijn namelijk de vrouwen de baas. Dat komt niet doordat de bonobovrouwtjes groter, sterker of agressiever zijn dan de mannetjes. Ze zijn immers juist zwakker, fysiek gezien. Hun geheim: een 'old girls network'.

Bij de bonobo's blijven de mannetjes in de groep waarin ze geboren zijn en emigreren de vrouwtjes als ze bijna volwassen zijn. Deze vrouwtjes zoeken in een nieuwe groep naar vrouwtjes om een band mee te vormen en dat zorgt ervoor dat alle vrouwen in een groep een heel sterke band hebben. Dankzij die band zijn de vrouwtjes in staat de mannetjes onder controle te houden.

Als de mannetjes zich agressief uiten of problemen veroorzaken, vormen de vrouwtjes één front. De mannetjes kunnen zich dan beter uit de voeten maken, want de vrouwtjes schuwen geweld niet om hun punt duidelijk te maken. In het onderstaande filmpje laat het alfavrouwtje even zien wie de baas is.

Nandoes
De nandoe is een loopvogel uit Zuid-Amerika die nauw verwant is aan zijn Afrikaanse neef de struisvogel. Nandoes lijken dan ook veel op struisvogels maar zijn een stuk kleiner. Een belangrijk verschil is dat het nandoemannetje, in tegenstelling tot de struisvogelman, alleen voor de kuikens zorgt.

Tijdens het broedseizoen paart het mannetje met meerdere vrouwtjes. Deze leggen vervolgens eieren in het nest van de man. Na het leggen van de eieren, gaan de vrouwtjes op zoek naar andere mannetjes en laten de nandoeman alleen met het nest achter.

Het mannetje zorgt er voor dat de eieren warm en veilig blijven. Als de eieren uitkomen is het mannetje verantwoordelijk voor de kuikens. In een nest kunnen tot zestig eieren liggen. Eenmaal uitgebroed probeert de vader de kuikens op te voeden tot volwassen nandoes.

nandoe Beeld anp

De gevlekte hyena
Ook bij de gevlekte hyena zijn het, net als bij de bonobo, niet de mannetjes die dominant zijn maar de vrouwtjes. In tegenstelling tot de bonobo's zijn de hyenavrouwtjes groter dan de mannetjes en zijn ze een stuk agressiever. Het opvallendst aan de vrouwelijke hyena is echter dat haar clitoris zo groot is dat het lijkt alsof het een mannelijk geslachtsorgaan is. De clitoris kan tot 15 centimeter lang worden. Door haar uiterlijk en het gedrag van het vrouwtje lijkt het voor de onwetende toeschouwer net alsof zij de man is.

Vrouwelijke hyena's hebben een relatief hoog testosterongehalte. De testosteron zou ervoor zorgen dat de clitoris van de hyena zo groot is. Als een hyena zwanger is, neemt in de tweede helft van de zwangerschap het gehalte testosteron een enorme vlucht. Dit zorgt ervoor dat de jongen al geboren worden met een behoorlijk agressieve instelling. Het afwijkende leven van het vrouwtje begint dan ook al bij de geboorte. Hoe hoger haar moeder in rang is, hoe meer testosteron aangemaakt wordt en hoe mannelijker het vrouwtje.

Bijzondere vleermuis
Zeepaardmannetjes dragen de eitjes bij zich en broeden deze uit. Er zijn mannelijke kikkers die de eitjes inslikken en in de maag uitbroeden. Maar hoeveel mannetjes ook hun best doen om op vrouwtjes te lijken, er zijn grenzen. Toch? Misschien niet. De dayak fruitvleermuis (dyacopterus spadiceus), een kleine vleermuis in Azië, heeft wel een heel bijzondere eigenschap: het mannetje geeft melk.

De vleermuis is een zeldzame soort die zelden wordt gezien. Hij komt voor op Maleisië en Borneo. Wetenschappers ontdekten de eigenschap van de vleermuizen bij toeval toen ze een tiental mannetjes vingen. Door de melkklieren van één van de dieren dachten de wetenschappers per ongelijk een vrouwtje te hebben gevangen. Dat bleek niet het geval.

De mannetjes hebben kleinere tepels dan de vrouwtjes en produceren maar een tiende van de hoeveelheid melk. Er is nog nooit gezien dat de mannetjes melk gaven maar de ontdekking dat ze melkklieren hebben is op zich al heel bijzonder. Van geen enkel ander zoogdier is bekend dat deze structureel melk geeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden