Mag je haren uit moedervlekken epileren?

Beter/Leven

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: Mag je haren uit moedervlekken epileren?

Foto Daantje Bons

Ooit was de moedervlek het toppunt van charme. Volgens de overlevering versierden mannen en vrouwen van stand in de pruikentijd hun gezicht soms zelfs met een opplakbaar schoonheidsvlekje. Tegenwoordig is de moedervlek minder populair. Sterker nog: velen vinden zo'n moedervlek maar gevaarlijk. Op internet gaan de wildste verhalen rond over het gevaar van het epileren of openkrabben van moedervlekken. Dit zou het risico op huidkanker vergroten. Zijn die waarschuwingen terecht?

Dat er enig mysterie bestaat omtrent moedervlekken is niet zo vreemd. Dermatologen weten nog steeds niet helemaal hoe en waarom de vlekken precies ontstaan. 'We weten dat een moedervlek bestaat uit een ophoping van pigmentcellen of melanocyten. Die ophopingen kunnen al in de baarmoeder ontstaan, of op latere leeftijd door veranderingen in het genetische materiaal van huidcellen ineens opduiken', zegt Nicole Kukutsch, dermatoloog aan het Leids Universitair Medisch Centrum.

Groter risico

Wat Kukutsch zeker weet: het kan geen enkel kwaad om moedervlekken te epileren. 'Het is een misverstand dat moedervlekken an sich enig gevaar vormen.' Een melanoom, een kwaadaardige moedervlek, kan wel uit een gewone moedervlek ontstaan. 'Maar de meeste melanomen ontstaan gewoon spontaan op plekken in de huid waar eerder geen moedervlek heeft gezeten', aldus Kukutsch.

Geen reden tot al te grote zorg om moedervlekken dus. Ook het openkrabben van moedervlekken is in principe geen probleem. Door het littekenweefsel dat op het wondje ontstaat, lijkt een opengekrabde moedervlek wel wat op een melanoom. In wetenschappelijke literatuur is echter geen enkel verband gevonden tussen het openkrabben of verwijderen van moedervlekken en kwaadaardig worden, zegt Kukutsch.

Wat wél waar is, is dat iemand met veel moedervlekken een grotere kans heeft op het ontstaan van een melanoom. Mensen die meer dan honderd moedervlekken op hun huid tellen behoren tot de risicogroep en doen er goed aan regelmatig te checken op melanomen. Dermatologen adviseren daarvoor de zogeheten ABCDE-regel. De meeste melanomen zijn te herkennen aan het feit dat ze Asymmetrisch zijn, een onregelmatige grens (Border) hebben, meerdere kleuren (vooral zwart en blauw) vertonen (Colour), een Diameter groter dan vijf millimeter hebben of verandering (Evolutie) vertonen.

Blijven controleren

Kukutsch waarschuwt dat in 15 procent van de gevallen sprake is van dikkere, zogeheten 'nodulaire' melanomen. Deze hebben weinig piment en vaak maar één kleur, voornamelijk blauw, zwart of rood, en zijn daardoor slecht te herkennen. Nodulaire melanomen groeien ook nog eens sneller de huid in dan de normale variant, waardoor ze in slechts enkele maanden kunnen uitgroeien tot levensbedreigende kanker. De prognoses voor nodulaire melanomen zijn dan ook slechter. Nodulaire melanomen zijn te herkennen met de regel van het 'lelijke eendje'. Als een plek uit de toon valt in vergelijking met de overige vlekjes en plekjes die men heeft - het lelijke eendje dus - is extra alertheid geboden.

Jaarlijks zijn ongeveer zevenduizend Nederlanders slachtoffer van een melanoom, en sterven er zo'n 800 aan. Opvallend: melanomen komen vaker voor bij vrouwen, maar in de sterftecijfers voeren mannen de boventoon. 'Het lijkt erop dat vrouwen hun huid regelmatiger op nieuwe moedervlekken controleren waardoor melanomen in een vroeger stadium worden opgespoord', aldus Kukutsch. 'Ook gaan vrouwen sneller naar de huisarts wanneer ze zich ongerust maken.' Daar komt bij dat melanomen bij vrouwen het vaakst ontstaan op de benen, die eenvoudig te checken zijn. Bij mannen ontstaan de meeste melanomen op de romp en rug, die je minder vaak onder ogen krijgt. Kukutsch: 'Mannen ouder dan 50 zijn het grootste probleem. Zij moeten zichzelf goed blijven controleren op veranderende en nieuwe plekjes die anders zijn dan de overige en direct naar de huisarts wanneer ze het zaakje niet vertrouwen.'

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar beterleven@volkskrant.nl