Machtige mensen plegen vaak overspel

Machtige mannen gaan vaak vreemd. Maar machtige vrouwen ook, ontdekte sociaal psycholoog Joris Lammers van de Universiteit van Tilburg. Net als de topman wordt de topvrouw aantrekkelijk gevonden omdat ze dominant en zelfverzekerd optreedt.

Dominique 'meneer-30-cm' Strauss-KahnBeeld bruno

De aanklachten tegen de Franse politicus en IMF-topman Dominique Strauss-Kahn moeten nog bewezen worden. Zijn reputatie als vrouwenversierder niet. Onlangs werd 'meneer 30 centimeter' op de Franse televisie nog uitgeroepen tot 's lands meest pathologische rokkenjager. Een acteur in peniskostuum kwam de prijs ophalen.

Strauss-Kahn past in het rijtje machtige mannen met affaires, van Bill Clinton tot Silvio Berlusconi. President Kennedy had voor noodgevallen altijd twee 'niet typende' secretaresses bij de hand, met de bijnamen Fiddle en Faddle.

Koning Aap
Het is verleidelijk om de erotiek van de macht in evolutionaire termen te bezien. Het vrouwtje valt in zwijm voor de machtige man, Koning Aap, die voor sterk nageslacht kan zorgen. Maar in die interpretatie worden traditionele verhoudingen tussen mannen en vrouwen al snel voor 'de natuur' versleten, zegt Joris Lammers.

Zijn eigen onderzoek, op basis van een enquête onder 1.500 lezers en lezeressen van het weekblad Intermediair, suggereert juist dat de verschillen tussen mannen en vrouwen veel kleiner zijn dan veelal wordt aangenomen. Machtige vrouwen gaan net zo vaak vreemd als machtige mannen. Dat valt alleen minder op, omdat er niet zo veel machtige vrouwen zijn.

'Mensen met macht worden aantrekkelijk gevonden, omdat ze dominant en assertief zijn', zegt Lammers. Dat dwingende optreden is in zakelijk, maar ook in seksueel opzicht succesvol.
Vrouwen zouden gevoelig zijn voor de aantrekkingskracht van machtige mannen met mooie auto's en dure pakken. Een machtige vrouw zou daarentegen in het geheel niet aantrekkelijk zijn voor mannen. Lammers' onderzoek verschaft hier geen duidelijkheid over: 'We weten alleen dat machtige vrouwen even vaak vreemd gaan. Niet of zij de voorkeur geven aan toyboys, de mannelijke tegenhanger van de jonge secretaresse, of juist aan machtige mannen die als soulmate fungeren.'

Vrouwen
Eén verschil blijft in elk geval bestaan: het komt zelden tot nooit voor dat vrouwen worden beschuldigd van ongewenste intimiteiten, laat staan van aanranding of verkrachting. Machtige mannen komen daarentegen regelmatig in problemen. Bill Clinton en Ruud Lubbers kwamen in opspraak toen zij van ongewenste intimiteiten werden beschuldigd, de president van Israël werd zelfs veroordeeld wegens verkrachting. Hoewel de meeste machtige mannen niet over de schreef gaan, past grensoverschrijdend gedrag wel in het patroon van de dwingende, zelfverzekerde man die gewend is zijn zin te krijgen, zegt Lammers.

Ook zonder seksueel misbruik raken machtige mannen in de knoei door hun libido: Paul Wolfowitz, Silvio Berlusconi en een hele reeks mindere goden uit de Britse en Amerikaanse politiek. In Nederland moest staatssecretaris Jack de Vries aftreden wegens een verhouding met zijn adjudante.

Gokkers
Lammers: 'Machtige mensen zijn vaak gokkers. De meeste mensen houden niet van risico's, machtige mensen wel. Als buitenstaander denk je: hoe kon Jack de Vries of Bill Clinton ooit denken dat de affaire niet naar buiten zou komen? Maar dat heeft te maken met de psychologie van de macht. Macht werkt een beetje als alcohol: je blik wordt nauwer, je raakt wat ontremd, je neemt meer risico. Je ziet alleen je eigen doel en je bent blind voor de visie van anderen.'

De machtige man gaat door roeien en ruiten, waar gewone stervelingen terugdeinzen. Dat maakt hem succesvol en aantrekkelijk. Maar op de achtergrond loert altijd het gevaar dat hij overmoedig wordt en het contact met de realiteit verliest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden