Machine vervangt de nieuwe Newton

Ze werden al een tijdje ingezet door wetenschappers voor saaie en tijdrovende routineklussen, maar computers en robots hebben deze week laten zien dat ze net als hun meesters ontdekkingen kunnen doen.

Van onze verslaggever Peter van Ammelrooy

Los van elkaar presenteerden Britse en Amerikaanse onderzoekers de afgelopen dagen de resultaten van opmerkelijke experimenten met een digitale evenknie.

Onderzoekers van de universiteit van Aberystwyth (in Wales) ontwikkelden een robot die niet alleen zelfstandig experimenten kan uitvoeren, maar daar ook lessen uit kan trekken en nieuwe proeven bedenken. Vlooiend door twaalfduizend petrischaaltjes achterhaalde ADAM, zoals de Britten hun robotcollega hebben gedoopt, de functie van twaalf genen in gistcellen.

De Amerikanen, van Cornell University in Ithaca (New York), lieten een computer zonder theoretische kennis van fysica, meetkunde of bewegingsleer een dubbele slinger bestuderen en bedenken welke natuurkundige wetmatigheden er aan de bewegingen van de slinger ten grondslag liggen.

De Amerikanen bedachten een algoritme – een wiskundige formule – waarmee hun computer een dynamisch model wist te distilleren uit beelden van een dubbele pendule (een slinger uit twee delen met een draaipunt in het midden) die de onderzoekers in de computer hadden gestopt.

Op basis van alle variabelen en constanten in de gegevens kwam de machine tot een van de natuurwetten van Newton. De Britse grondlegger van de klassieke mechanica deed jaren over zijn ontdekking, de computer deed er tussen de 30 en 40 uur over.

‘Natuurkundigen als Newton en Kepler zouden een computer met dit algoritme hebben kunnen gebruikt om binnen enkele uren de wetten te bedenken die verklaren waarom de appel valt en hoe de planeten bewegen’, zegt onderzoeker Michael Schmidt in het wetenschappelijk tijdschrift Science.

Helemaal zonder de mens worden nieuwe natuurwetten niet ontdekt, erkent Schmidt. ‘Wij moeten de juiste bouwstenen aandragen, de bevindingen interpreteren en in de juiste bewoordingen gieten.’

De Britse geleerden op hun beurt moesten toegeven dat ze minder geld waren kwijt geweest als ze biologen van vlees en bloed hadden ingehuurd. ‘De eerste auto’s waren ook duurder dan een kar met paard’, luidt hun verweer.

Brits biljet met afbeelding van Isaac Newton. Op toekomstige biljetten staan mogelijk computers en robots als ontdekkers van nieuwe natuurwetten, denken onderzoekers. Beeld
Brits biljet met afbeelding van Isaac Newton. Op toekomstige biljetten staan mogelijk computers en robots als ontdekkers van nieuwe natuurwetten, denken onderzoekers.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden