'Maatregel om fraude te bemoeilijken brengt enkel voordelen met zich mee'

Iedereen zou -ongeacht hun inschatting over de frequentie van fraude- maatregelen moeten willen nemen om fraude te voorkomen.

© THINKSTOCK

In het stuk van Mark Geels wordt de indruk gewekt dat de omvang van fraude en mildere vormen daarvan goed in kaart zijn gebracht. In dit geval lijkt de wens de vader van de gedachte.

Uitzonderlijk
Iedereen, ook wij, hoopt dat fraude zeer uitzonderlijk is. Maar het probleem met fraude die niet uitkomt is evident: Daar weten we niets over. In deze context is het de moeite waard een PLoS paper van Fanelli uit 2009 in ogenschouw te nemen. Hierin laat de auteur, op basis van een meta-analyse, zien dat ongeveer 2 procent van wetenschappers toegeeft data aangepast of verzonnen te hebben. De conclusie dat alle fraudeurs gepakt zijn door op enkele prominente voorbeelden te wijzen lijkt op zijn minst voorbarig.

Ons betoog is dat iedereen, ongeacht hun inschatting over de frequentie van fraude, maatregelen zou moeten willen nemen om fraude moeilijker te maken. Of beter gezegd: Waarom zouden we dat niet doen? Een neutrale dataserver zou een verwaarloosbare fractie van de totale onderzoeksbudgetten betekenen, en kan relatief
eenvoudig gerealiseerd worden (bijvoorbeeld in de vorm van een kleine additionele bijdrage). Het publiceren in, bijvoorbeeld, een open access journal kost nu enkele honderden tot enkele duizenden dollars. Een kleine extra bijdrage teneinde fraude te voorkomen, of in elk geval moeilijker te maken, en daarmee op de langere termijn het
aanzien en de betrouwbaarheid van de wetenschap te behouden lijkt ons een afweging waarvan de conclusie erg voor de hand ligt.

Rationeel
In dit opzicht is ons voorstel bij uitstek niet emotioneel maar rationeel. Met verwaarloosbare kosten kunnen we een structurele verandering teweeg brengen. Onze insteek is daarin niet cynisch of teleurgesteld (evenmin betoogden we dat fraude 'exemplarisch' zou zijn). Integendeel: ons voorstel heeft, naast het bemoeilijken van fraude, diverse positieve gevolgen. Het openbaar archiveren van data maakt ook de, met gemeenschapsgeld verzamelde, data beschikbaar voor heranalyse met nieuwe methodes en op basis van nieuwe inzichten.

Dat maakt onderzoek doen goedkoper, degelijker en efficiënter. Dit alles zonder centrale toezichthouder. In onze optiek is, zonder gegronde redenen, bij voorbaat concluderen dat Stapel en de andere voorbeelden slechts een incident zijn een emotionele reactie. Een begrijpelijke emotionele reactie, maar wel een waardoor we ons liever niet laten leiden.

Denny Borsboom en Eric-Jan Wagenmakers zijn als Universitair Hoofddocent Psychologische Methodenleer verbonden aan de Universiteit van Amsterdam;

Jelte Wicherts
is als Universitair Docent Psychologische Methodenleer verbonden aan de Universiteit van Amsterdam;

Rogier Kievit
en Ruud Wetzels zijn als AiO verbonden aan de Universiteit van Amsterdam;

Anne-Laura van Harmelen
is als AiO verbonden aan de Universiteit Leiden

Helma van den Berg
is als onderzoeker verbonden aan TNO Gedrag en Maatschappij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden