'Maan ontstond heel geleidelijk uit gruis'

De maan ontstond niet met één grote klap, maar heel geleidelijk, uit het gruis van vele tientallen kleinere meteorietinslagen. Alleen dat kan verklaren waarom de maan zo sterk op de aarde lijkt, stellen Israëlische planeetwetenschappers. Maar al meteen krijgt de theorie wind tegen.

Beeld anp

Nog altijd snappen wetenschappers niet goed hoe de maan is ontstaan. De populairste theorie is dat onze satelliet samenklonterde uit weggeslingerd puin nadat er in het jonge zonnestelsel een planeetje zo groot als Mars tegen de oeraarde was geknald. Maar dat moet dan wel een heel rare botsing zijn geweest: de inslagplaneet lijkt namelijk in rook opgegaan. De maan lijkt wat betreft mineralen als twee druppels op de aarde - alsof er een stuk van de aarde is afgebroken en 400 duizend kilometer verderop is samengebald tot de maan.

Maar door heel geleidelijk stukjes af te bikken van de aarde kan het ook, betoogt planeetwetenschapper Raluca Rufu van het Weizmann Instituut in Rehovot deze week samen met twee collega's in Nature Geophysics. In het jonge zonnestelsel werd de aarde immers van alle kanten bestookt door meteorieten en bij iedere inslag vloog er weer een schep aards gesteente omhoog. Na vele tientallen inslagen - en vele miljoenen jaren - kan dat voldoende puin hebben opgeleverd om de maan te laten ontstaan. Nieuw is dat idee niet, maar Rufu is de eerste die het doorrekent, door het ontstaan van de maan honderden keren na te spelen op de computer.

'Het meervoudige-inslagscenario is de natuurlijkste manier', mailt Rufu desgevraagd. 'In het vroege zonnestelsel waren er overvloedig veel inslagen. Alleen al om die reden ligt het meer voor de hand dat meerdere meteorieten de maan vormden, in plaats van één speciale.'

Twijfels

Maar al binnen drie dagen krijgt Rufu's theorie zelf een inslag te verduren. Gisteren onthulde een Amerikaans team in Science Advances nieuwe dateringen van maangesteenten die in 1971 werden meegenomen door Apollo 14: de maan moet 4,51 miljard jaar geleden al zijn gestold. Dat is zo'n 60 miljoen jaar na het ontstaan van het zonnestelsel en eerder dan veel experts vermoedden.

Dat pleit niet bepaald voor Rufu's theorie, erkent ze. 'Aan de andere kant spreekt het onze vindingen ook niet tegen. 60 miljoen jaar is nog binnen het bereik van de eerdere schattingen.' Monter: 'Als je uitgaat van een inslagtempo van één in de paar jaar, kunnen we de maan nog steeds op tijd bouwen.'

Maar ook de Britse inslagexpert Gareth Collins twijfelt, laat hij doorschemeren in een commentaar in Nature. 'Wellicht zijn er veel meer inslagen nodig, wat de opeenvolging van gebeurtenissen nog onwaarschijnlijker maakt dan alle exotische enkelvoudige-inslagscenario's.'

De voornaamste hoop voor Rufu, merkt Collins op, is als er op aarde nóg oudere gesteenten opduiken dan de maan. Dat zou bewijzen dat er tijdens de maanvorming gebiedjes op aarde onaangeroerd bleven. Helaas zijn de tot dusver oudst bekende kristallen op aarde 'slechts' 4,4 miljard jaar oud: ze stolden pas toen de maan al dik 100 miljoen jaar lang rondjes draaide om de aarde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden