De week in wetenschapTonie Mudde

Maak het mensen makkelijker om bij klachten thuis te blijven

Al die Nederlanders die met klachten toch aan het werk gaan of boodschappen doen, zijn hoogstwaarschijnlijk geen sadisten die hun omgeving graag ziek maken.

De daad bij het woord voegen, niet alleen minister Grapperhaus heeft er moeite mee. Vraag maar eens aan kennissen of vrienden of ze het belangrijk vinden dat mensen met klachten thuisblijven. ‘Ja’, klinkt het dan al gauw. Maar nu de vraag: had je zélf de afgelopen week klachten en zo ja, ben je toen thuisgebleven?

Dan blijkt ineens – uit een groot gedragsonderzoek dat het RIVM deze week publiceerde – dat van elke tien mensen met klachten er negen toch naar buiten gaan om boodschappen te doen, zes minstens één keer vrienden en familie bezochten en er vier ondanks snotneus, keelpijn of kuchje gewoon naar het werk gaan.

De Amerikaanse publieke omroep maakte een paar jaar geleden geleden een boeiende podcast over een extreme inspanning om potentieel zieke mensen te isoleren. In het West-Afrikaanse Liberia vindt de politie een door messteken om het leven gebrachte jongeman. Uit onderzoek volgt dat de man ebola heeft; een besmettelijke ziekte waaraan ongeveer de helft van de geïnfecteerden overlijdt.

De daders van de moord zijn hoogstwaarschijnlijk bendeleden uit een sloppenwijk. Hoe krijg je die in hemelsnaam razendsnel in quarantaine? Door een klopjacht te beginnen? Nee, concluderen de gezondheidsexperts. Het werkt waarschijnlijk beter om de bendeleden – waarvan er één toepasselijk de bijnaam ‘time bomb’ heeft – te verleiden tot meewerken. Om een lang verhaal kort te maken: de politie staakt het moordonderzoek en de bendeleden krijgen in de quarantaine-faciliteit gratis drugs om in hun behoeften te voorzien.

Een medewerker van een café ­desinfecteert een terras op het ­Rembrandtplein in Amsterdam.Beeld HH

Al die Nederlanders die met klachten toch aan het werk gaan of boodschappen doen, zijn hoogstwaarschijnlijk geen sadisten die hun omgeving graag ziek maken. Eerder zijn het mensen die worstelen met het gedoe van thuisquarantaine.

Op maandagmiddag een snotneus? Dan kun je op veel plekken pas woensdag terecht voor een test, en als je pech hebt volgt de uitslag pas vrijdag. Voor bijvoorbeeld zzp’ers met een beroep waarbij thuiswerken onmogelijk is, is dat een enorm offer voor wat toch hoogstwaarschijnlijk een doodgewoon verkoudheidje is.

Minister Hugo de Jonge hint al een tijd op een quarantaineplicht voor coronapatiënten en voor wie in contact is geweest met een besmet persoon. Ongewenst gedrag bestraffen dus. Maar is het niet slimmer om juist gewenst gedrag te belonen? Extra financiële ondersteuning voor mensen die inkomsten mislopen omdat ze bij milde klachten wél braaf thuisblijven. Hulp voor alleenstaanden met een snotneus of keelpijn die nu eenmaal boodschappen nodig hebben.

Nog een idee, waarbij ik spreek uit eigen ervaring: zorg dat ouders met hun eigen DigiD een coronatest voor hun kinderen kunnen aanvragen. Nu moet je namelijk eerst een DigiD voor het kind aanvragen voordat je via internet een test kunt aanvragen. De wachttijd voor zo'n DigiD - activeringscode komt per post - kan oplopen tot drie dagen. Het alternatief is telefonisch een afspraak maken, met een groot risico op overbezette lijnen.

De weg om het juiste te doen bij lichte klachten zit nu vol drempels. Sommige daarvan zijn onvermijdelijk, maar veel van die drempels zijn platter te walsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden