COLUMNJoost Zaat

Maak de wereld en de dokters beter

Veel gras staat er niet meer op het veldje tussen mijn huis en de buurtschool. De zon schijnt, het is kurkdroog, achtstegroepers repeteren voor hun musical. Tien meisjes doen een dansje, sommigen swingend, een enkeling stijf als een plank. Ze zingen iets, dat ik niet goed kan verstaan. Zoiets als ‘maak de wereld mooier ‘of ‘maak de wereld beter’. Ik had net mijn ochtendkrant uit: te veel mensen op een Amsterdams plein, een autocraat die een straat schoon liet vegen om met de bijbel in de hand voor een lege kerk te gaan staan, een toenemend aantal covid-19-slachtoffers in Zuid-Amerika, een tweede golf in Iran.

Die wereld mag wel wat mooier en beter, ook voor deze buurtkinderen. Twee maanden thuisonderwijs zou hen weerbaarder hebben gemaakt, maar dan moet je wel van de optimistische kijk op het leven zijn.

De slimme kindertjes met een stabiele gezinssituatie zullen er wel komen. Maar veel kinderen in de wijk waar ik tot een week geleden werkte? Ik kan me niet voorstellen dat de kloof kleiner is geworden. Dat is niet alleen voor hun vervolgopleiding bepalend, maar voor hun hele latere leven.

Goed onderwijs is de basis voor een goede gezondheid. ‘Lager’ opgeleide mensen met minder inkomen leven 15 jaar korter zonder ‘lek en gebrek’ dan ‘hoger’ opgeleiden en ze gaan 6 jaar (vrouwen) of 8 jaar (mannen) eerder dood. Dat heeft niks met een vrijwillige keuze voor gezond leven of leefstijl te maken, maar veel met gelijke kansen in het basis- en vervolgonderwijs. Dat onderwijs verslechtert, de leesvaardigheid op 15-jarige leeftijd neemt al jaren af. Nederlandse 15-jarigen lezen zelfs slechter dan die in het volstrekt ongelijke Amerikaanse schoolsysteem. Hoe moeten die kinderen straks hun weg vinden in een steeds ingewikkelder gezondheidssysteem? Die gezondheidskloof door slecht onderwijs is de echte epidemie die nog vele jaren doorwerkt, veel langer dan de sarscov2-epidemie.

In die betere wereld van mijn buurtkinderen moet een achtstegroeper bij gelijke talenten gelijke kansen krijgen om later bijvoorbeeld dokter te worden. In die betere wereld is het ook belangrijk dat dokters minder eenzijdig worden opgeleid dan vroeger. Dokters moeten immers snappen dat gezondheidsverschillen niet altijd eigen keus zijn, ze moeten begrijpelijk kunnen uitleggen wat de opties zijn om te behandelen of om dat juist niet te doen. Ze moeten oog hebben voor de maatschappelijke kosten en ze moeten naast kennis over lijf en leden vooral ook heel goed kunnen luisteren. Ze moeten snappen dat hun oordeel over een behandeling bij 10 mensen niet betekent dat die werkt en ze moeten nog veel meer kunnen.

Daarom is het belangrijk dat er een nieuw opleidingsplan voor de artsopleiding is, waarin dat ook allemaal staat en waarin bij het hoofdstukje over kennis het eerste punt zelfs over de ethiek en filosofie van de geneeskunde gaat. Minder waan van de dag, meer reflectie.

De wereld moet beter. Ik vind niet dat we moeten wachten tot mijn buurtkinderen volwassen zullen zijn.

Lees ook

De opleiding geneeskunde gaat op de schop. Voor het eerst sinds 2009 is er een ‘raamplan’ met de nieuwe opleidingseisen voor de dokters van de toekomst. Opstellers Roland Laan en Marjolein van de Pol: ‘We moeten af van de focus op de ziekenhuiszorg.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden