WetenschapMaagballon

Maagballon nieuwe stijl: doorslikken en afvallen maar

Volle maagballon (rechts) en daarnaast de lege ballon die via de natuurlijke weg het lichaam verlaat. Rond de volle ballon ligt de ballon in pilvorm die moet worden ingeslikt samen met het flexibele buisje, waardoor de vloeistof naar de ballon stroomt.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Een wondermiddel van vierduizend euro tegen overgewicht? De nieuwe versie van de maagballon is makkelijker in te slikken en helpt vier maanden bij het afvallen. Maar: ‘Als je denkt: ik slik eens in de zoveel jaar een maagballonnetje en hoef verder niets te doen, dan heb je echt verkeerde verwachtingen.’

‘En dan heb ik hier de magic pill’, zegt ba­riatrisch chirurg Jan Willem Greve, terwijl hij de witte capsule ter grootte van een zetpil laat zien. Aan de capsule zit een draadje met op gezette afstanden zwarte markeringen. In de röntgenkamer in de kelder van het Heerlense Zuyderlandziekenhuis zit tegenover de chirurg cliënt Manon (55) met een grote rode plastic beker met water. Ze neemt een slok om alvast de keel te smeren.

Manon staat op het punt een maagballon in te slikken, een relatief nieuwe behandeling tegen de nog steeds groeiende overgewichtepidemie. Volgens CBS-cijfers is ruim 50 procent van de Nederlandse bevolking te zwaar. Mensen met ernstige obesitas (een Body Mass Index boven de 40) kunnen een maagverkleining krijgen om af te vallen, maar mensen die ‘gewoon’ overgewicht hebben komen niet in aanmerking voor zo’n operatie. Voor hen is er nu de maagballon. Het idee is dat de maagballon het hongergevoel vermindert, waardoor de patiënt minder eet.

Van de slokdarm in de maag

Arts Jan Willem Greve vraagt aan Manon om de capsule in te slikken. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Manon hoest en kokhalst, grijpt naar de hand van de arts. ‘Het gaat heel goed, hij zit bijna in de maag’, zegt Greve geruststellend. Dan beweegt de buik van Manon: de capsule is van de slokdarm in de maag geplonsd. De opluchting is op haar gezicht leesbaar. Het draadje hangt uit haar mond, de zwarte markeringen nog zichtbaar ter hoogte van haar kin.

In de maag ontvouwt de ballon zich. Nadat Greve de ballon via het draadje vult met vloeistof, blijft de ballon ongeveer 16 weken zitten. Daarna loopt hij leeg en verlaat via de ontlasting ongemerkt het lichaam. Tenminste, als alles goed gaat, want voor Manon is het al de tweede maagballon: de eerste liep te snel leeg.

In combinatie met een leefstijlprogramma – dieet en meer bewegen – moet de maagballon ervoor zorgen dat de patiënt zo’n 10 tot 15 procent van zijn of haar gewicht kwijtraakt.  Mensen met een Body Mass Index van boven de 27 komen voor de behandeling in aanmerking; dat is vanaf 87,5 kilo voor iemand van 1,80 meter.

Röntgenfoto om te kijken of de maagballon goed geplaatst is.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

In Nederland zijn nu zo’n 170 maagballonnen geplaatst, maar in Europa zijn dat er al 15 duizend, vertelt zorgcoördinator Edmé Kuypers van de Nederlandse Obesitas Kliniek. Op dit moment kunnen patiënten alleen terecht in de Heerlense vestiging van de Nederlandse Obesitas Kliniek. Later dit jaar komen daar ook andere locaties bij: eerst in Arnhem, daarna ook in Amsterdam en Den Haag. De behandelteams daarvoor zijn in opleiding.

Yvonne Kuypers (23) – schoondochter van zorgcoördinator Edmé – uit Heerlen kreeg de maagballon in augustus 2019 en is al 17 kilo kwijt, zegt ze. Ze valt nog steeds een beetje af. Trots trekt ze een meegebrachte zomerrok aan over haar broek om het verschil in taille-omvang te laten zien. Ze past bijna twee keer in de rok. Ergens tussen Kerst en Oud en Nieuw raakte ze de ballon kwijt, denkt ze, maar ze heeft hem niet gezien.

Een wondermiddel? Voor de patiënt is het inderdaad een hele verbetering, denkt Wouter Leclercq, bariatrisch chirurg in het Máxima Medisch Centrum in Eindhoven. De maagballon zelf is niet nieuw, maar voorheen moest een arts met een endoscoop de slokdarm in om de ballon te plaatsen en te verwijderen, en kreeg de patiënt een roesje. De capsule doorslikken is een stuk minder belastend en gaat sneller.

Gedragsverandering

Met alleen de maagballon is de behandeling nog niet klaar: de patiënt krijgt een leefstijlprogramma aangeboden met een psycholoog, een diëtist en eventueel een bewegingsdeskundige. Mensen leren een ander eetpatroon aan. Ook Greve benadrukt bij de plaatsing dat de maagballon slechts een hulpmiddel is om af te vallen. Yvonne Kuypers zegt dat ze het goed volhoudt om anders te eten.

Leclercq is benieuwd of het patiënten op langere termijn lukt om de kilo’s eraf te houden. Vier maanden vindt hij heel kort op een mensenleven. ‘Als het je lukt daarna je leven om te gooien en dat vol te houden, zou de maagballon wel iets kunnen zijn’, zegt hij. Hij waarschuwt dat gewicht kwijtraken meer is dan alleen een technisch trucje, en dat er ook andere behandelingen zijn. Afvallen noemt hij een life event dat de nodige aandacht en ondersteuning verdient. ‘Als je denkt: ik slik eens in de zoveel jaar een maagballonnetje en hoef verder niets te doen, dan heb je echt verkeerde verwachtingen’, zegt hij.

Iedere patiënt moet een goede afweging maken, vindt Leclercq, want er hangt een prijskaartje aan de maagballon: het hele traject kost ruim vierduizend euro. Yvonne Kuypers kreeg de maagballon cadeau van haar man en haar schoonouders. Voor haar zijn de kosten een stok achter de deur om haar nieuwe eetpatroon vol te houden.

Ook Manon heeft het er graag voor over. Ze heeft een behoorlijk medisch verleden en was na 15 jaar van medische molen, stoppen met roken en de overgang ‘helemaal klaar’ met haar overgewicht. ‘Dus ik dacht: er is mij zoveel overkomen waar ik niet om gevraagd heb, dit ga ik voor mezelf doen. Investeren in mijzelf!’, zegt ze.

Onderzoek laat zien dat er behalve misselijkheid eigenlijk vrijwel geen bijwerkingen zijn. Bij 0,5 procent zit de ballon mensen letterlijk niet lekker en wordt die voortijdig lek geprikt.

Tevreden bekijkt Greve de röntgenfoto van Manon. De gevulde ballon zit op de juiste plek. Ze is misselijk, en dat zal ze volgens de artsen nog een paar dagen blijven. Haar man is meegekomen met de camper, zodat ze na de plaatsing kan slapen.

Lees meer over overgewicht

CBS-gezondheidsenquête: Nederlander wordt langer en dikker – overgewicht is nu de norm

Zelfbeeld verandert na maagverkleining: mensen zien je opeens staan

Obesitasprobleem niet zomaar op te lossen met operaties, maar die helpen wel bij duurzaam afvallen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden