Lukraak bomen planten werkt klimaatopwarming soms juist in de hand

Wie in Amerika een boom wil planten om opwarming van het klimaat tegen te gaan, kan sinds kort eerst checken of hij dit wel op de juiste plek doet. In sommige gebieden veroorzaken bomen namelijk juist voor meer opwarming in plaats van minder.

Een rendierherder in het taigagebied in Noord-Siberië. Bossen zouden hier de klimaatopwarming niet tegengaan. Beeld Hollandse Hoogte

'Aflaatbomen' worden ze genoemd: de bomen die je kunt laten planten als je een vliegreis maakt, om zo de CO2-uitstoot van je vlucht te compenseren. Maak geld over voor de aanplant van zulke bomen en je hebt 'klimaatneutraal' gereisd, zo is althans de gedachte.

Dat bomen opwarming van het klimaat tegengaan, klopt echter niet altijd. De noordelijkste naaldbossen (de taiga's) jagen de temperatuur zelfs omhoog. Een gebied met bomen reflecteert minder zonlicht dan een gebied zonder bomen. Straling die niet reflecteert, wordt geabsorbeerd en (deels) omgezet in warmte. Vooral in sneeuwrijke gebieden werkt de aanplant van bomen daardoor meestal averechts, want sneeuw is een uitmuntende reflector. De aarde warmt meer op door het gebrek aan reflectie dan het bos kan compenseren door CO2 op te nemen.

Een team klimaatwetenschappers van de Universiteit van Minnesota vroeg zich af in welke delen van Noord-Amerika en Canada bomen planten wél helpt. De onderzoekers simuleerden de invloed van bossen op het klimaat met computermodellen. Op basis daarvan trokken ze een denkbeeldige lijn door het gebied, ten noorden waarvan de aanplant van bomen extra opwarming veroorzaakt, en ten zuiden waarvan dit de opwarming juist tegengaat.

De modellen berekenden de CO2-opname van de bomen en de reflectie van straling, maar ook de invloed van bossen op de waterhuishouding en de vorming van wolken. In tropische bossen leveren extra bomen vrijwel overal afkoeling op, schrijven de wetenschappers in vakblad Geophysical Research Letters, maar daar kun je je beter toeleggen op het terugdringen van de ontbossing dan op de aanplant van nieuwe bossen.

Beter kappen?

Kunnen we de bomen van de taiga dan maar beter kappen? Dat niet, zegt Pieter Zuidema, hoogleraar Tropische Bosecologie in Wageningen, die zelf niet aan het onderzoek meewerkte. 'Er zit een grote hoeveelheid koolstof opgeslagen in de bodem, die dan waarschijnlijk afbreekt. Dat veroorzaakt veel CO2-uitstoot. Bovendien leven allerlei dieren en planten in die bossen.'

De Amerikaanse onderzoekers leverden goed werk af, vindt Zuidema 'Door eerdere observaties samen te brengen in een model, kunnen ze op grotere schaal voorspellingen doen. Dat is zinvol.' Wel vindt hij het jammer dat het artikel niets over de toekomst zegt. De studie is gebaseerd op de situatie van de vorige eeuw. 'Nu het opwarmt zal er bijvoorbeeld minder vaak sneeuw liggen', zegt Zuidema, 'en kan het weer gunstiger worden bos aan te planten.' Zuidema verwacht dat de gebieden waar bomen de opwarming tegengaan steeds groter zullen worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.