'Lokale partijen kunnen van val kabinet gaan profiteren'

Interview..

ARNHEM Lokale partijen, die vaak zijn ontstaan uit onvrede over de Haagse politiek, zullen veel van het ongenoegen van de kiezer opvangen in gemeenten waar de PVV ontbreekt. Dit voorspelt Monique Leyenaar, hoogleraar politicologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Ze deed onderzoek naar de politieke situatie in de provincie Gelderland. Daar waren de lokale partijen de afgelopen vier jaar de grootste partij. ‘Ze konden echter geen vuist maken. Daarvoor zijn ze te versnipperd.’

Hoe ziet het ongenoegen eruit?

‘Het vertrouwen in de politiek heeft opnieuw een knauw gekregen. Slechts 30 procent van de Nederlandse bevolking heeft nog geloof in politieke partijen. Het aantal mensen dat het in Den Haag een zootje vindt, de politieke cynici zoals we hen noemen, zal sinds vorige week groter zijn geworden.

‘De vraag is wat de val van het kabinet doet met de opkomst. Vorige week werd nog voorspeld dat 51 procent thuisblijft. Het kan zijn dat de verkiezingen even een opleving krijgen. Het is immers het eerste moment dat de burger zich kan uitspreken. Het ongenoegen gaat in dat geval naar ToN of PVV. In de gemeenten waar deze mogelijkheid ontbreekt, kunnen lokale partijen, waarvan sommige altijd al tegen het establishment waren, van dat grote wantrouwen profiteren.’

Waar gaat het om in Arnhem, waar naast drie lokale partijen ook ToN, de Volksunie en de Centrum Democraten meedoen?

‘In Arnhem wordt het zeer interessant. Daar heeft de gedesillusioneerde kiezer veel alternatieven. Zij die tegen de Haagse elite zijn, kunnen bij ToN of de lokalen terecht.

‘Het andere ongenoegen kan naar de Nederlandse Volks-Unie en de Centrum Democraten gaan, maar wel op voorwaarde dat zij zich duidelijk uitspreken over het immigratiethema.’

Staan de lokale partijen dichter bij de stem des volks?

‘Hun relatie met de lokale kiezer is zeer hecht, maar dat betekent niet dat ze per definitie doen wat het volk wil. Ik weet bijvoorbeeld niet hoe lokale partijen over zoiets als de invoering van het lokale referendum denken. De overeenkomst is dat zij zich op lokale issues richten en geen diepere ideologie aanhangen.’

Ze zijn dus per definitie populistisch?

‘Populistisch? Ze zijn vooral pragmatisch. Het gaat hun om concrete onderwerpen. En er zijn ook veel onderlinge verschillen. Sommige partijen zijn al dertig jaar actief. Andere zijn op de golf van de leefbaren na 1998 en 2002 ontstaan. Toen schoof de kiezer ideologie opzij en werden personen belangrijker dan programma’s.’

U onderzocht Gelderland, hoe doen de lokalen het daar?

‘Meer dan honderd lokale partijen zijn vertegenwoordigd in 49 van de 56 gemeenten. Opgeteld zijn zij wel de grootste partij (23 procent van de zetels), maar anders dan je op grond daarvan zou verwachten, vormen zij geen machtsfactor van betekenis: ze doen slechts aan 23 colleges mee. Maar het zijn ook geen politieke brekebenen zoals wel wordt gezegd: in drie gemeenten stapten zij uit het college, minder vaak dan de VVD. Wel is er meer onderlinge twist: van alle afsplitsingen kwam 40 procent voor hun rekening.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden