Lijden tientallen miljoenen kippen pijn (zoals Wakker Dier beweert)?

Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: tientallen miljoenen kippen lijden pijn.

Beeld Harry Cock

Van wie komt de claim?

'Tientallen miljoenen kippen lijden pijn', meldden De Telegraaf, Hart van Nederland en RTL Nieuws op donderdag 21 september. De stelling is gebaseerd op een persbericht van stichting Wakker Dier. Daarvan luidt de eerste zin: 'Experts schatten de kans hoog dat in Nederland tientallen miljoenen kippen pijn lijden door onder andere gewrichtsproblemen, zweren en maagdarmstoornissen.'

Klopt het?

Wakker dier doet de uitspraken op basis van een eigen inventarisatie, waarvan het rapport online staat. Ze kijken naar aandoeningen als gewrichtsproblemen, maagdarmstoornissen en voetzoolzweren. Vooral de zeer snel groeiende 'plofkippen' zijn hiervoor door hun leefomstandigheden en genetische aanleg gevoelig.

De stichting interviewde hiervoor twee pluimveedierenartsen van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde (KNMvD) en twee pluimveewetenschappers. Het rapport zelf is uiterst genuanceerd over het begrip 'pijn': de experts zijn het er unaniem over eens dat het niet goed te zien is wanneer vleeskuikens pijn lijden.

Mieke Matthijs, diergeneeskundig onderzoeker aan de universiteit van Utrecht, was een van de geraadpleegde experts. 'Er is heel weinig concreet fundamenteel onderzoek gedaan naar hoe de kip pijn ervaart', legt ze uit. 'We kunnen niet zomaar extrapoleren van de mens, of van andere zoogdieren naar de kip.' Van sommige aandoeningen zijn wel sterke vermoedens dat ze pijnlijk zijn, zoals voetzoolzweren. Vooral kuikens op een vochtige ondergrond lopen hierop risico, kippen die scharrelen over vers strooisel hebben er minder snel last van.

Uit onderzoek bij kalkoenen bleek dat die zweren, indien ernstig, waarschijnlijk pijn doen: hun gedrag verandert zodra ze pijnstillers krijgen. Bovendien, zegt de Wageningse onderzoeker dierenwelzijn Ingrid de Jong, trekken de beesten hun poten weg als je de plek aanraakt, of er een beetje in knijpt. 'Ik denk wel dat de aanname redelijk is dat de zweren pijnlijk zijn, maar echt hard bewijs is daarvoor nog niet.' Ook De Jong leverde gegevens aan voor het rapport van Wakker Dier.

Lees verder onder de foto.

Vleeskuikens die op een vochtige ondergrond lopen, hebben een hoger risico op voetzoolzweren. Beeld anp
Sinds 2013 controleren slachterijen de kuikens en geven elk dier een score: nul (geen zweren), een (lichte zweren), of twee (ernstige zweren). Beeld anp

Hoeveel vleeskuikens lijden aan ernstige voetzoolzweren? De woorden 'tientallen miljoenen' ontbreken in het rapport. Toch zegt Casper Schrijver van Wakker Dier: 'Er worden in Nederland jaarlijks ruim zeshonderd miljoen kippen geslacht. 20 tot 50 procent van de plofkippen heeft last van voetzoolzweren. Als we het dan over tientallen miljoenen hebben, zitten we nog aan de veilige kant.'

De ruwe schattingen van de vier experts lopen echter uiteen. Dat is niet zo vreemd, omdat actuele cijfers hierover ontbreken, vertelt pluimveedierenarts Paul Cornelissen, voorzitter van de vakgroep pluimveegeneeskunde van de KNMvD, de beroepsorganisatie voor dierenartsen. 'Er wordt een rapport aangehaald dat inmiddels al bijna tien jaar (zes jaar, red.) oud is. Sindsdien is die hele sector dermate veranderd, dat het geschetste beeld niet meer klopt.'

Sinds 2013 worden pluimveehouders inderdaad gestimuleerd om voetzoolzweren te voorkomen. Slachterijen controleren de kuikens en geven elk dier een score: nul (geen zweren), een (lichte zweren), of twee (ernstige zweren). De slechtst haalbare score voor een boer is 200: van de 100 kuikens hebben er 100 ernstige zweren. Is de score te hoog, dan is de pluimveehouder verplicht maatregelen te nemen, zoals het verminderen van het aantal kuikens op de vloer.

Volgens Nepluvi, de vereniging voor de Nederlandse pluimveeslachterijen, is de gemiddelde score voor de kippenhouders sinds 2013 gedaald van 74 tot 47 in 2016. In dat getal worden de lichte en de ernstige zweren op een hoop gegooid. In het meest optimistische geval had 47 procent van de kippen dus lichte zweren, in het slechtste geval had 23,5 procent ernstige zweren. Overigens worden alleen de kippen van conventionele kippenhouders gecontroleerd; over de 'kipvriendelijke' stallen is dus niets bekend.

Conclusie

Het zou goed kunnen dat tientallen miljoenen vleeskuikens pijn lijden. Omdat exacte gegevens hierover ontbreken, is dit echter niet helemaal zeker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.