Liefde voor een dove pianiste

VIKRAM SETH is een verbijsterend veelzijdig schrijver. Hij debuteerde als literair auteur met de kolossale roman-in-verzen The Golden Gate, waarmee hij Poejskin en diens epos Jevgeni Onegin naar de kroon stak....

De conclusie lijkt gerechtvaardigd dat Seth pas achter het toetsenbord van zijn tekstverwerker gaat zitten, als hij eerst uitputtend onderzoek heeft gedaan. Dat heeft hij ook voor dit boek gedaan. Verwante stemmen bracht hem ertoe zich grondig te verdiepen in de muziek (de muzikale wereld en het leven van musici) en doofheid. Als hoofdpersoon van zijn verhaal koos hij de 35-jarige Michael Holme, tweede violist van het in Londen gevestigde Maggiore Kwartet, en dat gaf hem de mogelijkheid alle (muzikale) registers open te trekken. Uit zijn weergave van de repetities, concerten, plaatopnamen, ruzies, successen, triomfen en tegenslagen waarmee de musici van dit strijkkwartet te maken hebben, rijst een intens en overtuigend beeld op van de dagelijkse muzikale praktijk.

Seth heeft zich zeer vertrouwd gemaakt met zijn muzikanten. Hij weet ze zo sprankelend tot leven te wekken dat bijvoorbeeld de speurtocht naar een groot formaat altviool, die een kwart lager kan worden gestemd dan normaal, de spanning krijgt van een geslaagde thriller. Hetzelfde gaat op voor de inspanningen die zijn hoofdpersoon verricht om de bladmuziek van een weinig bekend strijkkwartet van Beethoven te vinden. Ja, als Seth het beschrijft, meen je zelfs als betrekkelijke leek heel goed te begrijpen wat het betekent wanneer een pianiste tijdens Schuberts Forellenkwintet 'het eerste thema in twee fasen van elk twee maten' beantwoordt 'alsof het één frase van vier maten met een doorlopend diminuendo' is.

Het zijn de kleine dingen tussen mensen, de bijna terloopse maar onvergetelijke impressies van verblijfplaatsen, de typeringen van kleding en voorkomen, die Seths vakmanschap verraden en de lezer deze (muzikale) wereld doen ervaren alsof hij er deel van uitmaakt. Niet eens het verhaal. Toch is dat knap geconstrueerd.

Michael Holme, horen we in de eerste hoofdstukken, heeft een wat nuchtere verhouding met een van zijn leerlingen, een personage dat in alle beknoptheid treffend wordt neergezet. Ze is niet Holme's grote liefde. Dat is Julia, een pianiste die hij tien jaar eerder in Wenen heeft ontmoet. Na een ruzie met zijn vioolleraar aldaar, waarbij Julia de zijde van de leraar koos of leek te kiezen, heeft Michael haar laten zitten - iets waar hij achteraf de grootste spijt van heeft.

Herhaalde pogingen om weer met Julia in contact te komen zijn op niets uitgelopen, totdat Michael haar op een bizarre (en naar zal blijken tamelijk symbolische) wijze in Londen terugziet, zonder haar te kunnen aanspreken. Zij zit in een stadsbus, die vlak voor de zijne rijdt, een boek te lezen. Michael roept haar, maar Julia hoort hem niet. Pas als ze toevallig opkijkt, ziet zij haar vroegere geliefde, die in arren moede zijn telefoonnummer op een plastic draagtas schrijft en die voor het raam omhoog houdt. Het wanhopige gebaar resulteert niet in een ontmoeting.

Als het daar later wel van komt, blijken de omstandigheden vergeleken met tien jaar geleden drastisch gewijzigd. Julia is inmiddels getrouwd met een Amerikaanse bankier en heeft een zoontje van zeven. Bovendien, zo ontdekt Michael later, als hij de jongen ontmoet en deze zich verspreekt, is Julia zo goed als doof. Ze redt zich met liplezen, maar voor haar muzikale carrière is de handicap uiteraard noodlottig. Ze is nog wel in staat haar toenemende doofheid te compenseren door extra goed op de bewegingen van haar collega's te letten en zo de bewegingen tot klanken te herleiden, maar als ze helemaal doof is, en ze ook de ondersteunende klanken van de contrabas moet missen, zal het met het musiceren gedaan zijn.

In afwachting van dat moment, wordt ze door een wel erg toevallige samenloop van omstandigheden (een van de weinige zwakke plekken in het verhaal) uitgenodigd om samen met het Maggiore Kwartet in Wenen een uitvoering van het Forellenkwintet te geven. Na afloop nemen Michael en Julia hun intrek in een appartement. Later reizen ze naar Venetië, waar ze over hun toekomst zullen beslissen.

Het is een klassiek, misschien enigszins voorspelbaar, maar bepaald niet afgezaagd liefdesverhaal dat Seth vertelt, en daardoorheen weeft hij een hele reeks andere vertellingen, die op een subtiele manier met elkaar samenhangen. Daardoor komen alle personages, de leden van het kwartet (en hun agente), tot leven, elk met hun eigen besognes, en wordt zelfs Michaels (geleende) viool een levend ding, waarvan de lezer zich het lot gaat aantrekken. Dan kun je wel wat, als schrijver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden