Licht van lantaarnpalen schopt leven van insecten in de war: 'Ecosystemen veranderen door licht'

Het licht van lantaarnpalen langs oevers trekt 's nachts water- en landinsecten aan. De toename van deze insecten op land verandert het ecosysteem van de oever, zo ontdekten onderzoekers van Leibniz-Institute of Freshwater Ecology and Inland Fisheries in Berlijn.

Motten zwermen rond een lichtmast van een stadion in het Australische Newcastle. Beeld Fairfax Media via Getty Images

De onderzoekers zetten twaalf lantaarnpalen neer in natuurpark Westhavelland niet ver van Berlijn op twee vergelijkbare plaatsen, zo'n 600 meter uit elkaar. Westhavelland geldt als een van de donkerste gebieden van Europa, met nauwelijks kunstlicht in de wijde omtrek.

Op de controleplek bleven de lampen uit. De onderzoekers plaatsten vallen op het water, op de oever en onder de lampen, om insecten te tellen voordat de lampen aangingen, na ongeveer vijf maanden en na een jaar.

Na een jaar zaten in de drijvende vallen op de verlichte plek twee keer zoveel insecten als op de onverlichte controleplek. Dit waren vooral eendagsvliegen, schietmotten, vliegen en muggen.

Na een jaar zaten er zelfs 267 keer zoveel waterinsecten op de verlichte plek als op de controleplek, zo schreven de onderzoekers in Frontiers in Environmental Science.

De lampen hebben indirect ook effect op andere dieren, bijvoorbeeld op geleedpotigen zoals spinnen. Zij jagen op insecten en kwamen daardoor vaker in de vallen op de oevers van het verlichte gebied voor.

Maanlicht

Opmerkelijk was dat loopkevers juist de verlichte plekken leken te mijden en vaker op de onverlichte controleplek voorkwamen. Mogelijk zagen zij te veel concurrentie op de verlichte oever en kropen ze weg, denken de onderzoekers.

Ook hebben niet alle roofdieren licht nodig om te jagen. Sommige gebruiken bijvoorbeeld reuk en tast en lopen in het licht juist meer risico om zelf prooi te worden.

Insecten zijn vaak 's nachts actief en gebruiken de reflectie van het maanlicht op het water om te navigeren. Het licht van lantaarnpalen ziet eruit als een supermaan en trekt daardoor veel insecten aan. De lantaarnpalen trekken zo insecten weg uit gebieden die geschikt waren om in te leven en eitjes in te leggen.

Licht met afwijkende golflengten

Volgens Vincent Kalkman, onderzoeker bij EIS Kenniscentrum insecten in Leiden, is dit een belangrijk en goed uitgevoerd onderzoek. 'Dit laat duidelijk zien dat ecosystemen veranderen door licht. In Nederland komen dezelfde insecten en geleedpotigen voor als in dit onderzoek, dus hier zullen deze effecten ook sterk optreden. We moeten achterhalen hoe negatief de effecten zijn en indien nodig de lantaarnpalen aanpassen.'

Het zou bijvoorbeeld zinvol zijn om in de buurt van water licht te gebruiken met afwijkende golflengten, die een minder verstorend effect op de natuur hebben, denkt hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden