Licht- en röntgenflitsen van zwarte gaten lopen uit de pas

Waarnemingen, gedaan met de Very Large Telescope (VLT) en de Rossi XTE-röntgensatelliet, geven nieuw inzicht in de manier waarop stellaire zwarte...

Door Govert Schilling

Waarnemingen, gedaan met de Very Large Telescope (VLT) en de Rossi XTE-röntgensatelliet, geven nieuw inzicht in de manier waarop stellaire zwarte gaten materie opslokken. Het licht dat door materie in de directe omgeving van een zwart gat wordt uitgezonden, is niet constant: het flakkert. Deze snelle flakkeringen worden veelal op röntgengolflengten waargenomen, maar bij twee zwarte gaten zijn ze nu ook in zichtbaar licht gezien. Dat laatste gebeurde met de ULTRACAM, een speciale camera waarmee 20 beeldjes per seconde kunnen worden vastgelegd, die tijdelijk aan de VLT gekoppeld was. Tot verrassing van de onderzoekers blijken de helderheidsvariaties in zichtbaar licht eerder te komen dan die in het röntgen: kort voor een röntgenflits neemt het zichtbare licht af, waarna een korte flits volgt, die heel snel uitdooft. Tot nog toe werd gedacht dat de flitsen zichtbaar licht uit de omgeving van zwarte gaten een gevolg waren van de röntgenuitbarstingen. Maar in dat geval zouden de lichtflitsen achter de röntgenflitsen aan moeten lopen in plaats van andersom. Het lijkt er nu veel meer op ze een gezamenlijke oorzaak hebben. Deze wordt gezocht bij de krachtige magnetische velden in de hete materie rond het zwarte gat. Deze magnetische velden zouden energie uit de directe omgeving van het zwarte opnemen en deze later weer afgeven een röntgenstraling uitzendend plasma dan wel als geladen deeltjes met snelheden die de lichtsnelheid benaderen. Deze verdeling in componenten zou in het karakteristieke patroon van röntgen- en lichtflakkeringen resulteren.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden