De Levenseindekliniek in Den Haag.
De Levenseindekliniek in Den Haag. © ANP

Levenseindekliniek kan de vraag niet aan en zoekt tientallen nieuwe artsen

Het aantal euthanasieaanvragen bij de Levenseindekliniek stijgt zo snel dat de organisatie tientallen nieuwe artsen zoekt. In 2016 kreeg de kliniek ongeveer 1.800 hulpvragen, waarvan zo'n 500 leidden tot levensbeëindiging. Dit jaar verwacht de kliniek 2.500 verzoeken, waarvan er 750 tot euthanasie leiden.

Dat zegt bestuurder Steven Pleiter van de Levenseindekliniek. Volgens hem kunnen de 59 artsen die nu actief zijn bij de stichting de extra toestroom niet aan. Volgend jaar moeten er meer dan honderd artsen zijn. Ook zijn meer psychiaters nodig, omdat ongeveer een kwart van de aanvragen vanwege psychisch lijden wordt gedaan. De kliniek gaat hiervoor adverteren in onder meer vakbladen.

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde heeft in 2012 de Levenseindekliniek opgericht voor complexere euthanasieverzoeken die binnen de euthanasiewet vallen. Dit omdat de oprichters vonden dat mensen die euthanasie wilden en dit niet kregen, ergens terecht moesten kunnen.

Aantal verzoeken stijgt

Veel mensen hebben er behoefte aan de regie in eigen handen te nemen

Steven Pleiter, bestuurder van de Levenseindekliniek

De stichting zonder winstoogmerk heeft een kantoor in Den Haag en regionale ambulante teams in het hele land. Als een huisarts geen raad weet met een verzoek van bijvoorbeeld een psychiatrische patiënt of iemand met dementie, kan een patiënt er terecht. De artsen en psychiaters die voor de kliniek actief zijn, hebben ook hun eigen praktijk.

Dat het aantal euthanasieverzoeken zo snel stijgt, komt volgens Pleiter doordat meer mensen een zelfgekozen levenseinde willen. 'Het taboe gaat ervan af. Veel mensen hebben er behoefte aan de regie in eigen handen te nemen.'

Volgens onderzoeker Levenseindezorg Bregje Onwuteaka-Philipsen van het VUmc is het aantal euthanasieverzoeken aan Nederlandse artsen gestegen van ongeveer 13 duizend in 2011 tot 18 duizend het afgelopen jaar. Dat zou kunnen komen doordat er een generatie ouderen aankomt die bijvoorbeeld minder kerkelijk is, suggereert ze.

Onder vuur

Het is logisch dat zij weleens door de toetsingscommissie worden bekeken, omdat zij vaak lastigere verzoeken behandelen die soms aan de rand van de wet schuren

Bregje Onwuteaka-Philipsen, onderzoeker Levenseindezorg

Daarbij is de Levenseindekliniek bekender geworden, 18 procent van alle artsen heeft er weleens een patiënt naar doorverwezen. 'Uit publieksonderzoek blijkt dat 88 procent van de Nederlanders het goed vindt dat er euthanasiewetgeving is. 76 procent kan zich voorstellen er gebruik van te maken.'

Minder dan eenderde van de euthanasieverzoeken bij de Levenseindekliniek leidt tot euthanasie, zegt Pleiter. 'Een deel van de mensen overlijdt al voordat het verzoek kan worden gehonoreerd. Een deel trekt zijn verzoek in na een gesprek bij ons. Een deel voldoet niet aan de wettelijke eisen en in een kleiner deel van de gevallen kan degene, nadat wij contact hebben gehad met zijn huisarts, toch bij zijn eigen behandelaar terecht.'

De Levenseindekliniek heeft de afgelopen jaren een aantal keren onder vuur gelegen. In 2015 bestempelde de onafhankelijke toetsingscommissie bij drie door de Levenseindekliniek uitgevoerde euthanasieverzoeken dat niet aan alle zorgvuldigheidseisen is voldaan. Volgens Onwuteaka-Philipsen werkt de kliniek binnen de wet. 'Het is logisch dat zij weleens door de toetsingscommissie worden bekeken, omdat zij vaak lastigere verzoeken behandelen die soms aan de rand van de wet schuren.'


Lees hier meer over het euthanasievraagstuk

En opeens was het moment voorbij
De wet laat het toe, toch gebeurt het nog nauwelijks: euthanasie bij zwaar dementerenden. Het verhaal van het gezin van een man die euthanasie kreeg toen hij zelf niet meer duidelijk kon maken dat hij dood wil, toont het dilemma. 'Juist toen het 5 voor 12 was, was hij minder duidelijk.' (+)

De snelle opmars van middelen voor zelfdoding valt niet te stuiten
Gebruik, bezit en verspreiding van medicatie voor zelfdoding is in Nederland nog verboden. Dat zal en moet veranderen vindt Agnes Wolbert, directeur van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde.

'En als het nou uw eigen kind was?', vroeg ze me
Verpleegkundige Paula Groenendijk vertelt over de patiënt die haar kijk op het vak veranderde. 'Nu denk ik: het is ook een recht van artsen om het niet te willen, niet te kunnen.' (+)