Langetermijneffect van Q-koorts aangetoond

Tot opluchting van de patiënten is het wetenschappijk bewezen: een besmetting met Q-koorts kan blijvende vermoeidheid veroorzaken.

Op een boerderij in het Gelderse Horssen worden in 2009 geiten met Q-koorts geselecteerd voor ruiming.Beeld Marcel van den Bergh

Ruim één op de drie Q-koortspatiënten kampt twee tot vier jaar na het begin van de ziekte nog steeds met ernstige gezondheidsklachten. Ze ervaren vooral bijna continu zware vermoeidheid, waardoor hun kwaliteit van leven ernstig wordt geschaad. Eén op de vijf patiënten kan niet meer of slechts beperkt werken.

Dat blijkt uit een onderzoek van gezondheidswetenschapper Joris van Loenhout, die daarop vandaag promoveert aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Het is het eerste grootschalige onderzoek naar de langetermijneffecten van Q-koorts.

De uitkomst is een steun in de rug voor 320 Q-koortspatiënten die de overheid binnenkort voor de rechter gaan dagen wegens wanbeleid bij het bestrijden van de ziekte. Ze willen de staat aansprakelijk stellen en eisen een vergoeding voor de geleden schade, zoals verlies van werk en inkomen.

Q-koorts is een infectieziekte veroorzaakt door een bacterie die vooral wordt overgedragen van geiten op mensen. Tussen 2007 en 2011 werd Nederland getroffen door de grootste uitbraak van de ziekte die ooit in de wereld heeft plaatsgevonden. Het epicentrum lag in Brabant, maar de epidemie breidde zich uit naar andere provincies. Ruim 4.100 patiënten werden geregistreerd; 25 mensen overleden.

Promovendus Van Loenhout ondervroeg ruim duizend patiënten die tussen 2007 en 2011 ziek werden. Hij is verrast door het hoge aantal dat nog steeds ernstig last heeft van de ziekte, zelfs na meer dan vier jaar. 'Er zijn mensen die voorheen heel actief waren en nu zeggen: als ik even een ommetje maak, ben ik bekaf en kan ik niks meer', aldus Van Loenhout.

Veel patiënten voelen zich niet erkend en gehoord. Huisartsen kunnen weinig doen, omdat er geen (bewezen) effectieve behandeling is. 'Door dit onderzoek weten patiënten in ieder geval dat zij niet de enigen zijn met langdurige klachten', zegt Van Loenhout, die acht jaar bij de GGD Gelderland-Midden heeft gewerkt. 'Ook kunnen huisartsen hun patiënten beter informeren, bijvoorbeeld over de lange duur van de gezondheidsproblemen.'

Beeld .

In het buitenland zijn al eerder onderzoeken verricht naar Q-koorts, maar steeds onder relatief kleine populaties. De ziekte is al heel lang bekend - vooral mensen die met geiten en schapen werken, zijn kwetsbaar. In Nederland worden jaarlijks enkele tientallen mensen getroffen. Tussen 2007 en 2011 was er echter sprake van een ongekend grote uitbraak, die pas na massale ruiming en vaccinatie van dieren kon worden gestuit.

Michel van den Berg, voorzitter van de patiëntenvereniging Q-uestion, is blij dat de omvang van de gezondheidsproblemen nu ook wetenschappelijk is aangetoond. 'Wij ervaren die klachten aan den lijve, maar je kunt chronische vermoeidheid niet in het bloed aantonen', zegt hij. Voor een niet-verklaarde aandoening als ernstige vermoeidheid door Q-koorts vindt hij het onderzoek 'een belangrijke stap in onze strijd voor erkenning en genoegdoening'.

De letselschadeadvocaten Ivo Sindram en Luc Rohof, drijvende krachten achter de stichting Q-koortsclaim, hebben 'de Staat der Nederlanden' vorig jaar aansprakelijk gesteld. In een brief aan minister Kamp van Economische Zaken en minister Schippers van Volksgezondheid maken zij de overheid twee hoofdverwijten. Er is veel te lang gedraald met het nemen van effectieve maatregelen tegen de epidemie. En burgers werden niet deugdelijk geïnformeerd, bijvoorbeeld over besmettingshaarden op geitenboerderijen.

Eind oktober wees staatssecretaris Dijksma van Landbouw namens de overheid elke aansprakelijkheid van de hand: 'Alle maatregelen die redelijkerwijze van de Staat konden worden gevergd, zijn getroffen. Volgens de Staat is dan ook geen sprake van onrechtmatig handelen als gevolg waarvan uw cliënten schade hebben geleden.'

Volgens advocaat Sindram is daarmee de hoop vervlogen dat de staat de slachtoffers 'een lange, pijnlijke en kostbare juridische procedure' zou besparen. Hij denkt de overheid 'binnen enkele maanden' te dagvaarden namens 320 patiënten. 'We gaan eerst de geitenboeren dagvaarden, daarna de staat', aldus Sindram.

Voorzitter van de patiëntenvereniging Van den Berg blijft niettemin hopen op 'een schikking in der minne'. Hij probeert in de Tweede Kamer politiek draagvlak te krijgen voor de uitkering van smartengeld. 'Wij willen het boek graag sluiten', aldus Van den Berg. 'Niemand is gebaat bij lange juridische procedures.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden