Landing op komeet 67P is dé doorbraak van 2014

Het kon eigenlijk niet missen: de spectaculaire landing van de Europese komeetsonde Philae is volgens het wetenschappelijke tijdschrift Science de wetenschappelijke doorbraak van 2014.

Komeet 67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko waar de ruimtesonde is geland. Beeld anp

Opmerkelijk genoeg kozen de Science-lezers een andere doorbraak: de ontdekking dat in de genen van bepaalde bacteriën niet slechts vier 'letters' de erfelijke code vormen. Behalve A, C, T en G zijn er nu ook X en Y.

Daarnaast noemt het blad zichzelf-organiserende robots, chips met zenuwcellen, prehistorische grotschilderingen in Indonesië en de manipulatie van muizengeheugens met lasers opmerkelijk wetenschapsnieuws van het afgelopen jaar.

Landing

Volgens Science is de landing op komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko in november het markantste nieuwsfeit, maar is wetenschappelijk gezien de studie die de Rosettasonde vanuit een baan om de komeet maakt, veel belangrijker. Niet eerder bleef een sonde maandenlang op een paar kilometer van een komeet en kon hij zien wat er van dag tot dag gebeurt en verandert.

Uit sensormetingen is bijvoorbeeld duidelijk dat het water op de komeet een andere samenstelling heeft dan dat op aarde, wat de theorie weerlegt dat ons water van de kometen komt. Philae, intussen, kwam ongelukkig neer op de komeet, die harder bleek dan was aangenomen. Op zijn kant en in de schaduw wacht hij tot de batterijen weer wat zijn opgeladen.

Franco Ongaro, directeur van ruimtevaartlaboratorium Estec, volgt vanuit Space Expo de landing van de ruimte sonde op de komeet. Beeld anp

Robotjes

Niet op nummer 1, maar wel in de top-10 staat ook volgens Science zelf de constructie van een E. colibacterie in een Amerikaans lab met zes basenparen in zijn dna, de letters van de genetische code. Een biologische functie lijken die extra bouwstenen niet te hebben, maar de onderzoekers kunnen er wel eiwitten mee laten ontstaan die niet in de natuur voorkomen. Gevaarlijk, benadrukt de redactie, is dat vermoedelijk niet. Buiten het lab overleven alleen vierletterige bacteriën.

Ook niet bedreigend, maar wel interessant, noemt Science een reeks experimenten met kleine bewegende robotjes voorzien van simpele software die in zwermen van honderden of zelfs duizenden opeens patronen vormen die niet altijd vooraf zijn opgelegd. Science zet de razendsnelle ontwikkelingen op dit gebied op nummer 2.

Vers bloed

Een goede derde, bij de lezers zelfs op de tweede plaats, zijn experimenten waarin bleek dat bloed van jonge muizen de spieren en het brein van oude muizen kan opfrissen.

Opmerkelijk is volgens Science ook het bewijs dat handafdrukken in een grottencomplex in Sulawesi tussen de 35- en 39 duizend jaar oud zijn. Dat doorbreekt het Europese monopolie op grotschilderingen en roept serieuze vragen op over de plek waar de moderne mens en zijn kunst zijn ontstaan.

Op nummer 2 volgens Science: Robotjes die in grote zwermen patronen kunnen vormen, die niet altijd vooraf zijn opgelegd. Beeld reuters

Ebola

Deceptie van het jaar noemt Science de ebola-epidemie in Afrika. Het systeem van indammen van uitbraken, dat lang werkte, is te fragiel gebleken.

Op de jaarlijkse lijst van toonaangevende wetenschappers van Nature, de Britse concurrent van Science, staat de Nederlandse moleculair bioloog Sjors Scheres, tegenwoordig werkend in Cambridge. Zijn technieken om eiwitmakende moleculen in beeld te brengen, worden baanbrekend genoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden