Beter/leven Slaapritme

Kun je ook te veel slapen?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: Kun je ook te veel slapen?

Foto Daantje Bons

Overgewicht, depressie, angststoornissen, drugs- en alcoholmisbruik en verminderde werking van het immuunsysteem. Slapeloosheid vergroot de kans op een hele reeks aandoeningen. Adviezen van slaapexperts vliegen je om de oren: geen Whatsapp en Facebook voor het slapen gaan, zorgen dat de kamer stil en donker is en een to-dolijstje maken voor de volgende dag, zodat u in bed niet hoeft te piekeren.

Te weinig of een onderbroken slaap is dus ongezond, maar kun je eigenlijk ook te láng slapen? Een Koreaans onderzoek dat in juni werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift BMC Health suggereert van wel. De wetenschappers vergeleken de gemiddelde slaapduur en de gezondheid van meer dan honderdduizend proefpersonen. Gezondheidsproblemen deden zich zowel voor bij de groep die weinig sliep, als bij degenen die meer dan tien uur sliepen. Zo hadden de langslapers vaak overgewicht en te hoge concentraties triglyceriden (vetten) in het bloed.

Volgens Eus van Someren, hoofd van de afdeling Slaap en Cognitie van het Nederlands Herseninstituut, is het moeilijk om conclusies te trekken uit onderzoeken zoals de Koreanen deden. Het verband dat ze vonden zegt niks over de oorzaak van de gezondheidsproblemen. ‘De kans is groot dat de proefpersonen al iets onder de leden hadden (al dan niet bewust) en juist daardoor langer sliepen’.

Vooral op verkeerde momenten slapen lijkt onverstandig, zegt Van Someren. ‘Bijvoorbeeld overdag bijslapen na een vermoeiende werkweek of een avondje stappen. Dit kan ervoor zorgen dat het slaapritme verschuift, waardoor u doordeweeks later naar bed gaat en daardoor uiteindelijk juist te weinig slaap krijgt.’

Hoeveel uur slaap is dan wel goed? Het antwoord op deze vraag is mogelijk te vinden bij pre-industriële samenlevingen, omdat daar geen lampen, televisies en mobieltjes te vinden zijn om slaapduur te beïnvloeden. Hierover publiceerde een groep Amerikaanse antropologen in 2015 een artikel in Current Biology. Ze onderzochten de slaapritmes van verschillende natuurvolken in de tropen. Het bleek dat leden van stammen in Tanzania, Bolivia en Namibië om een vast tijdstip wakker worden, rond zonsopkomst. Daardoor maken ze optimaal gebruik van het daglicht, dat een belangrijke rol speelt bij het op peil houden van de interne klok. De enige variatie in de duur van hun slaap, die tussen de zes en zeven uur duurde, komt voort uit variërende tijdstippen dat ze naar bed gaan.

Onze levens zien er heel anders uit dan die van natuurvolken in de Amazone en Centraal Afrika, maar volgens Van Someren zijn ook wij gebaat bij een soortgelijk ritme. ‘Sta zeven dagen per week op dezelfde tijd op. Heeft u het gevoel dat u slaap tekort komt, verleng de nacht dan een beetje aan het begin, niet aan het eind; ga naar bed als u zich slaperig voelt worden.’

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.