Kun je iets doen aan smaakverlies?

'Verlies van smaak kan een leven vergallen'

Het eten smaakt minder goed dan je gewend bent. Aan snoepen valt weinig plezier meer te beleven. Een drankje smaakt flets. Volgens schattingen heeft minstens een kwart miljoen Nederlanders last van smaakverlies. Velen ervaren het als een ernstig gemis. 'Ik vergelijk het vaak met een amputatie', zegt KNO-arts Wilbert Boek bij het reuk- en smaakcentrum van het ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede. 'Verlies van smaak kan een leven vergallen.'

Beeld Thinkstock

Waardoor wordt smaakverlies veroorzaakt? Kan een patiënt zijn smaak ooit terugkrijgen?

Smaakverlies is in 95 procent van de gevallen een kwestie van reukverlies, legt Boek uit. Iemand die zijn reuk verliest, raakt ook een groot deel van zijn smaak kwijt. Reuk zorgt voor de verrijking van het proeven. 'Smaak is de basis, reuk is de muziek', zo citeert Boek een collega. 'Houd je neus dicht als je een snoepje eet. Je proeft iets zoets, maar pas als je je neus opendoet proef je aardbei of citroen.'

Smaakpapillen op de tong geven vijf basissmaken aan: zoet, zout, zuur, bitter en umami (eiwitrijk). En er zijn aanwijzingen dat de mens een zesde smaakreceptor heeft: voor vet. Smaakpapillen zijn minder kwetsbaar dan het reukorgaan. 'Van de mensen met een smaakprobleem heeft slechts 5 procent het vermogen verloren om de basissmaken op de tong en in de mondkeelholte te proeven.'

Veel voorkomende oorzaken van reukverlies zijn (chronische) verkoudheid en neuspoliepen (zwellingen van het neusslijmvlies). Door chronische infecties stoppen de reukzenuwen met het doorgeven van signalen. De zenuwen kunnen ook beschadigd raken door een ongeluk. 'De ragfijne reukzenuwen die door je hersendak lopen zijn kwetsbaar.'

Behandeling

KNO-artsen gingen er lang vanuit dat patiënten niet geholpen konden worden als een reukzenuw niet meer werkt. Maar tegenwoordig worden reuk- en smaakverlies steeds vaker behandeld met een operatie en/of medicatie. Boek: 'Als iemand een chronisch ontstoken neusslijmvlies heeft kunnen we opereren aan de neus- of bijholten. Dan verwijderen we wat er in de weg zit bij de zenuwreceptoren. We behandelen ook met prednison, een ontstekingsremmer, of met antibiotica. Als de zwelling van het neusslijmvlies afneemt worden geursignalen beter doorgegeven.'

Veel patiënten met reuk- en smaakproblemen zijn echter niet met een operatieve ingreep of medicijnen te genezen. Voor een deel van hen kan geurtherapie soelaas bieden, zegt Boek. 'Geurtherapie klinkt zweverig, maar uit onderzoek blijkt dat 40 procent van de patiënten met deze therapie de reuk geheel of gedeeltelijk terugkrijgt.' Bij geurtherapie traint een patiënt zijn reukorgaan door maandenlang dagelijks vier verschillende etherische oliën op te snuiven. Zo worden zenuwbanen opnieuw geactiveerd of hernieuwd.

Van alle mensen met reuk- en smaakproblemen kan volgens Boek ruim de helft zodanig worden geholpen dat smaak en reuk geheel of gedeeltelijk terugkomen. Bij de patiënten die zich bij zijn kliniek melden, vaak mensen die jarenlang niets meer ruiken, ligt dat percentage lager. Overigens ervaart niet iedereen smaakverlies als een handicap. 'Er zijn mensen die nauwelijks geur waarnemen en dat niet als probleem ervaren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.