nieuws

Krokodil heeft vegetarische voorouders – en dat kunnen we zien aan hun tanden

Een krokodil met een voorkeur voor blaadjes en groen gras, in plaats van een stuk vlees? Miljoenen jaren geleden was het een normaal tafereel, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Utah.

Onderzoeker Keegan Melstrom met de onderzochte fossielen. Beeld Mark Johnston/NHMU

De ‘vegetarische’ krokodilachtigen leefden in de Jura-periode – 201 tot 145 miljoen jaar geleden – tot het einde van het Krijt-tijdperk, 66 miljoen jaar geleden. Ze kwamen voor in liefst drie verschillende ecosystemen. ‘Dat de voorouder van de krokodil in zoveel meer verschillende gebieden wist te overleven dan de krokodil van nu, laat zien dat er veel meer plantetende krokodilachtigen waren dan werd aangenomen,’ aldus geobioloog Keegan Melstrom, hoofdauteur van het onderzoek dat verscheen in vakblad Current Biology.

Met een 3D-scan analyseerden de onderzoekers 146 fossiele tanden van zestien verschillende uitgestorven krokodilachtigen. De tanden werden beoordeeld op hun complexiteit, zoals het aantal uithollingen, richels en de knoestigheid. Het eten van plantaardig voedsel vereist namelijk een verscheidenheid aan tanden om harde planten fijn te kunnen kauwen, waardoor de herbivoor platte, stompe tanden heeft. De tandstructuur van vleeseters is eenvoudiger. Hun gebit bestaat voornamelijk uit kegelvormige, scherpe tanden om in het zachte vlees te kunnen bijten en het te kunnen verscheuren.

Complex gebit

Uit een vergelijking van de fossiele tanden met tanden van hedendaagse reptielen en zoogdieren blijkt dat de helft van de oude krokodillentanden meer lijkt op de tanden van planteneters. Een van de uitgestorven soorten, de ‘Chimaerasuchus’, heeft zelfs een complexer gebit dan de meeste hedendaagse herbivoren. Melstrom: ‘De krokodilachtigen van toen hadden een veel gevarieerder eetpatroon dan hun hedendaagse afstammelingen, wat ervoor zorgde dat ze in meerdere gebieden altijd wel bepaald voedsel hadden dat binnen hun dieet paste.’

‘Evolutionair gezien is de onderzoeksuitkomst – dat er in het verleden ook vegetarische krokodillen bestonden – niet vreemd,’ stelt paleontoloog Lars Van den Hoek Ostende (Naturalis). ‘Een plant is makkelijker te verkrijgen dan bijvoorbeeld een kip.’ De overgang van een vlees- naar een vegetarisch dieet kwam volgens hem wel vaker voor. Maar met de combinatie van moderne technologie, fossielen en biologie opent Melstrom deuren voor verder onderzoek waarmee we een nog duidelijker beeld krijgen van het hoe en waarom van evolutie.

Want waarom zijn de plantetende krokodilachtigen eigenlijk uitgestorven? ‘De kans is groot dat het te maken heeft met een abrupte klimaatverandering en een daaropvolgende voedselschaarste voor de herbivoor, maar daar is nog geen hard bewijs voor,’ aldus Melstrom. Ook concurrentie met zoogdieren, die rond het einde van de Krijt-tijdperk geschikte kiezen ontwikkelden, kan een rol gespeeld hebben. Menstrom: ‘Daar valt simpelweg niet tegenop te concurreren.’

Reconstructie van uitgestorven soorten. Beeld Jorge Gonzalez.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden