Krijg je spataderen van zitten met gekruiste benen?

Wie geregeld met de benen over elkaar gekruist zit, krijgt wel eens de opmerking: 'Wist je dat je daar spataderen van krijgt?' Wie vervolgens gaat googlen, schrikt zich een hoedje. Allerlei blogs - vooral vrouwensites - schreeuwen dat benen kruisen 'hartstikke slecht' of 'gevaarlijk' is. Hoe gevaarlijk is het echt?

Beeld Thinkstock

De link tussen spataderen en gekruiste benen is nooit onderzocht, voor zover bekend bij hoogleraar dermatologie Tamar Nijsten (ErasmusMC), die betrokken is bij een studie naar spataderbehandeling. Maar op basis van kennis over doorbloeding en de anatomie van ons lichaam kan hij zich wel voorstellen waar het idee vandaan komt. 'Het hart pompt bloed via de slagaders naar de benen, daarna loopt het via de venen (aders, red.) terug naar het hart. Verhoogde druk op die venen is een oorzaak van spataderen. Bij het kruisen van de benen zijn er twee plekken waar extra druk op de venen kan ontstaan.'

Ten eerste geeft benen kruisen knelling tussen de liezen. De tweede plek is de knieholte. Leg je bijvoorbeeld je rechterbeen over je linkerknie, dan drukt die linkerknie in de knieholte van het rechterbeen - en dus in de venen in die knieholte. Nijsten: 'De opening van de venen wordt dan kleiner, waardoor bloed minder goed naar het hart pomp. Het is als het dichtgooien van een rijbaan op een snelweg, dan krijg je filevorming.'

Theoretisch gezien kun je dus inderdaad spataderen krijgen van benen kruisen. Maar of dat gebeurt als je een half uur per dag zo gaat zitten, een uur, twee uur of de godganse dag, dat valt niet te zeggen. Andere risicofactoren spelen waarschijnlijk een grotere rol, zoals ouderdom, overgewicht, weinig bewegen.

Een houding waarvan wel bekend is dat het spataderen veroorzaakt, is langdurig staan. Dat komt doordat die houding de doorbloeding ook verslechtert, legt Nijsten uit. 'De kuitspier is de belangrijkste spier voor het terugpompen van het bloed naar het hart, dat is eigenlijk het hart van je benen. Als je stilstaat, is die spier veel minder actief.' Dat geldt bij stilzitten ook, maar dan is de afstand van de benen naar het hart kleiner, wat de doorbloeding bevordert. 'Bij mensen die snel spataderen krijgen raden we ook aan om de benen tijdens het zitten omhoog te leggen, dan zijn ze nog dichter bij het hart.'

Mensen in stilstaande beroepen, zoals baliemedewerker of kapper, moeten dus wel extra goed op hun houding letten. Maar fervente beenkruisers hebben weinig te vrezen wat betreft spatadervorming, denkt Nijsten. Zeker niet als je af en toe van houding wisselt. 'Ik zit ook graag met mijn benen gekruist, maar weet dat ik dat geen twee uur volhoudt. Je lichaam geeft vanzelf een seintje als je te lang eenzelfde houding aanneemt. Net zoals je een beetje gaat wiebelen van het ene been op het andere als je lang stilstaat bij de bushalte.'

Ook een vraag? gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden