Angela Merkel met een wortel.
Angela Merkel met een wortel. © EPA

Krijg je kinderen aan de worteltjes als hun idolen ook worteltjes eten?

Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit de ontdekkingen die bijna onopgemerkt waren gebleven. Deze week: een opmerkelijk experiment dat de Arnhemse kleuters voor de kiezen kregen. Letterlijk: op school kregen ze rauwe worteltjes te eten.

Een klas kreeg de knabbelgroente zomaar als ochtendhapje; vier andere kleuterklassen kregen de worteltjes voorgeschoteld bij een filmpje van televisieclowns Ernst en Bobbie, speciaal voor het onderzoek gemaakt. Ernst en Bobbie laten daarin, kauwend op worteltjes, zien hoe sterk en snel je van de peentjes wordt. Idolen die iets voordoen: daarvan gaan de kleuters vast meer wortels eten, veronderstelden de opstellers van het experiment, Gertrude Zeinstra, Valesca Kooijman en Stefanie Kremer van Wageningen Universiteit.

Maar het pakte anders uit. Hoewel 'de kinderen enorm enthousiast waren over het filmpje', gingen ze er geen wortel meer om eten, rapporteren de wetenschappers in de wintereditie van wetenschapstijdschrift Food Quality and Preference. Of althans: niet meteen. Want toen de onderzoekers negen maanden later weer gingen meten, bleken de 'Ernst en Bobbie'-kleuters wel degelijk een paar worteltjes meer te kauwen dan de controlegroep die geen filmpje te zien had gekregen.

Vreemd. Andere studies laten toch echt zien dat jonge kinderen op slag gezonder gaan eten als hun idool het goede voorbeeld geeft. En nu vonden Zeinstra, Kooijman en Kremer zo'n effect pas na driekwart jaar. 'We waren zelf ook verrast', zegt hoofdauteur Zeinstra. 'Misschien komt het wel omdat kinderen zich in sprongen ontwikkelen, en duurt het gewoon wat langer. Of misschien hadden de kinderen onbewust een link gelegd tussen het filmpje kijken en worteltjes eten.'

Worteltje voor worteltje

Wie?
Gertrude Zeinstra, voedingswetenschapper Wageningen Universiteit.
Wat is haar specialiteit?
Voedingsgedrag en smaakontwikkeling bij kinderen
Originele titel publicatie?
My idol eats carrots, so do I? The delayed effect of a classroom-based intervention on 4-6-year-old children’s intake of a familiar vegetable.
Vrij vertaald?
Het valt nog helemaal niet mee om een kleuter rauwe worteltjes te laten eten

Er pakte meer anders uit dan ze had verwacht. Zo hadden de onderzoekers twee kleuterklassen eerst het filmpje laten zien zónder worteltjes erbij. Misschien dat de kleuters daarna extra gretig zouden toeslaan, een 'verboden vrucht'-effect dat bekend is van kinderen die worden weggehouden bij snoepgoed. Maar niks hoor: de kleuters aten niet opeens meer worteltjes.

En bij een test waarbij de kinderen naar eigen inzicht een bakje met komkommer, paprika, tomaat of wortel mochten kiezen, werden wortels niet populairder naarmate de experimenten vorderden, zoals de onderzoekers hadden verwacht. Opnieuw kan Zeinstra slechts gissen waarom: 'We denken dat de kinderen, nu ze de keuze hadden, ook eens wat anders wilden dan worteltjes.'

Zo bouwt kennis zich langzaam op, experiment na experiment, worteltje voor worteltje. Vlotjes somt Zeinstra op wat de wetenschap ouders met een moeilijk etend kind in elk geval wél kan vertellen: 'Blijven aanbieden, in een positieve context, houd het gezellig aan tafel, bied de groente in kwestie eens op andere momenten aan, varieer de bereidingswijze. En ik raad ouders zeer aan om zelf het goede voorbeeld te geven. En vol te houden. Ook al heb je niet direct effect, di experiment laat zien dat dit na een tijdje alsnog kan komen.'