Kosmische straling 'verraadt' exotisch weersverschijnsel

Britse wetenschappers hebben ontdekt dat een deeltjesdetector in een diepe mijnschacht in de VS kan worden gebruikt om weersveranderingen in de s...

Britse wetenschappers hebben ontdekt dat een deeltjesdetector in een diepe mijnschacht in de VS kan worden gebruikt om weersveranderingen in de stratosfeer te detecteren. Dat is gebleken na analyse van gegevens die over een periode van vier jaar zijn verzameld. Daarbij is vastgesteld dat er een nauw verband bestaat tussen de waargenomen intensiteit van de kosmische straling - de aanhoudende stroom energierijke deeltjes uit de ruimte - en de temperatuur van de stratosfeer. Dat kwam niet onverwacht: als de luchttemperatuur hoger is, zwelt de atmosfeer op en wordt de lucht ijler, zodat er minder kans is op botsingen tussen kosmische stralingsdeeltjes en luchtmoleculen. Bij hogere temperaturen worden dus meer deeltjes uit de ruimte waargenomen. Verrassend was echter dat tijdens de wintermaanden kortstondige toenames in de kosmische straling zijn gemeten. Deze bleken het gevolg te zijn van plotselinge temperatuurstijgingen in de stratosfeer, die kunnen oplopen tot 40 °C. Na vergelijking met andere weerkundige gegevens bleek dat deze stijgingen samenvielen met een bijzonder weerverschijnsel van de hoge atmosfeer dat 'plotselinge stratosferische opwarming' wordt genoemd. Dit verschijnsel gedraagt zich nogal onvoorspelbaar en treedt ongeveer eens in de twee jaar op. Tot nog toe waren weerkundigen voor hun onderzoek van deze opwarmingen afhankelijk van weerballonnen en satellietgegevens. Maar ze kunnen nu dus ook gebruik maken van de gegevens over de kosmische straling die al vijftig jaar worden verzameld. De snelle opwarming van de stratosfeer kan een grote uitwerking hebben op onze wintertemperatuur en op de hoeveelheid ozon boven de polen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden