Korting op een te kromme komkommer? Dacht het niet

Opmerkelijk tijdschrift voor Belangwekkende Bijzaken

Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit de ontdekkingen die bijna onopgemerkt waren gebleven.

Een aanzienlijk deel van de groente- en fruitopbrengst van de boer belandt omwille van cosmetische eisen niet in uw winkelmandje. Beeld anp

Appel te geel? Afkeuren. Komkommer te krom? Weg ermee. Een aanzienlijk deel van de groente- en fruitopbrengst van de boer belandt omwille van cosmetische eisen niet in uw winkelmandje. Onderzoekers van Wageningen Universiteit interviewden 33 boeren, supermarkteigenaren en andere experts in de voedselketen in Nederland en Duitsland. Zo probeerden ze te achterhalen hoe deze cosmetische selectie werkt en of er iets te doen is aan voedselverspilling.

Eerder al ontdekten de onderzoekers dat Nederlandse consumenten weliswaar bereid zijn afwijkende producten te kopen, maar alleen als daar een fikse korting op gegeven werd. Voelen de voedselproducenten daar iets voor? Totaal niet, klinkt het eensgezind bij de interviews. Want 'lelijk' voedsel van boer naar supermarkt krijgen, is minstens zo duur als 'mooi' voedsel vervoeren. 'Zo passen er minder kromme dan rechte komkommers in een doos', zegt universitair docent Ilona de Hooge van Wageningen Universiteit. 'De transportkosten voor kromme komkommers zijn dus hoger dan die rechte komkommers. Dan kun je moeilijk vragen om korting.'

Appels met een vlekje

Wie? Ilona de Hooge
Specialiteit? Marketing en consumentengedrag (Wageningen Universiteit)
Originele titel publicatie? Cosmetic specifications in the food waste issue
Vrij vertaald? Hoe boeren en supermarkteigenaren denken over appels met een vlekje

'Perfect'

Supermarkteigenaren wijzen erop dat het vooral de consument is die 'perfect' voedsel eist. 'Ik kan het in de schappen leggen', zegt een van de verkopers, 'maar als klanten het niet kopen, moet ik het nog steeds weggooien. Dan kost het mij nog meer geld.' Om die reden vindt een strenge selectie plaats, nog voor de groenten of het fruit in de winkel liggen. De Hooge: 'De criteria die boeren en supermarkten daarvoor hanteren zijn minstens zo streng als de Europese regelgeving voor A-klasse groente en fruit. Want boeren willen bekendstaan als kwaliteitsboer en supermarkten willen alleen het beste van het beste in de schappen.'

De schattingen lopen uiteen over hoeveel groente en fruit boeren afkeuren op het uiterlijk. In kassen, waar temperatuur en neerslag worden gereguleerd, ligt het percentage afgekeurde gewassen op maximaal 5 procent. Maar in de buitenlucht, in de zogeheten vollegrondteelt, kan het aantal afgekeurde gewassen volgens de universitair docent oplopen tot wel 40 procent van de totale opbrengst. Dat betekent niet dat al die afwijkende oogst bij het gft-afval belandt. De Hooge: 'Soms kunnen deze producten nog gebruikt worden in bijvoorbeeld sauzen of voorgesneden salades. Al zijn ook daar grenzen: de snijmachines kunnen niet elke afwijkende vorm aan. Een aanzienlijk deel van de gewassen gaat dus wel degelijk verloren, terwijl ze prima te eten zijn.'

Gedragsverandering

De sleutel tot het terugdringen van deze verspilling ligt onder meer bij gedragsverandering van de consument, zegt De Hooge. In een nieuwe studie gaan de Wageningse onderzoekers testen of campagnes ertoe kunnen bijdragen dat consumenten kiezen voor kneusjes. Denk aan een poster waarop te zien is dat de kromme komkommer toch echt pal naast die rechte komkommer is geteeld. Zelfde land, zelfde boer.

De Hooge: 'In Zuid-Europese winkels is de variatie in kleur, formaat en andere uiterlijke kenmerken van groente en fruit doorgaans groter dan hier. Grieken, Italianen en Spanjaarden, bijvoorbeeld, vinden dat heel normaal. Het lijkt mij dat dat in Nederland ook moet kunnen. Mijn stelling: als alle supermarkten in Nederland een paar maanden lang het afwijkend voedsel in dezelfde schappen leggen als de perfecte exemplaren, zullen consumenten er vanzelf aan wennen dat een Elstar met iets meer geel net zo goed smaakt als die typische geelrode Elstar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.