Komt hoogtevrees voor bij blinden?

Gezond

'Ik heb geen last van hoogtevrees', vertelt de blind geboren Leonard de Ruijter. 'Ik heb zelfs al een parachutesprong achter de rug.' Ook een blinde medewerkster van de Oogvereniging geeft toe dat ze geen hoogtevrees heeft. Voelen blinde mensen dan toch geen angst op grote hoogte? Een steekproef van twee blinde Nederlanders is wat magertjes om deze harde conclusie te trekken. Wat zegt de wetenschap?

Beeld thinkstock

Een duik in de wetenschappelijke literatuur levert echter weinig op. 'Volgens mij is hier nog geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan', zegt Ger van Rens, oogarts aan het VU Medisch Centrum. 'Maar als iemand niets meer ziet, lijkt mij hoogtevrees onmogelijk. Ervan uitgaande dat diegene niet weet dat hij of zij op een hoogte staat.'

Hier legt van Rens de vinger op de gevoelige plaats: er is een belangrijk verschil tussen zien dat je op grote hoogte staat, en weten dat je op grote hoogte staat.

Hoogtevrees komt voor in verschillende vormen. Er zijn mensen die zich ongemakkelijk voelen als ze van een hoge toren naar beneden kijken. Zelfs in een virtuele wereld wandelen zij met een knoop in de maag langs een diepe afgrond (ook al weten ze dat ze er niet in kunnen tuimelen). Deze vorm van hoogtevrees - zogeheten optische hoogtevrees - heeft een sterke visuele component. Hierdoor kunnen blinde personen geen last hebben van optische hoogtevrees.

'Hoogtevrees is echter niet alleen optisch', zegt Jan van den Berg, psycholoog aan het angstbehandelcentrum IPZO. 'Het kan ook gaan om een mentale weergave en dat gaat dan gepaard met angstgedachten over pijn en verwondingen.' Deze cognitieve hoogtevrees wordt aangejaagd door angstige veronderstellingen - het denkbeeldige gevoel dat je in de diepte valt of springt, dat je uitglijdt, of dat de leuning die je nu stevig vasthoudt het plots begeeft. In gedachten creëer je een rampscenario waardoor je angstig wordt.

Hoewel blinde mensen geen hoogte zien, kunnen zij zich er wel een mentaal beeld van vormen. Denk maar aan een blinde die een trap afdaalt. Bij elke stap moet hij of zij de hoogte van de trede inschatten. In tegenstelling tot optische hoogtevrees komt cognitieve hoogtevrees wel voor bij blinden.

In een Nederlandse studie uit 2008 met zevenduizend ondervraagden kampte ongeveer 5 procent met hoogtevrees. Naar het percentage blinden met hoogtevrees tasten we voorlopig nog in het duister.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.