Koenders: niet naïef over cyberaanvallen

'Ik ben niet naïef,' zei minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders donderdag tegen de NOS tijdens zijn bezoek aan de VS. De Nederlandse bewindsman probeert te achterhalen of bij de Amerikaanse onderzoeken naar Russische hacks tijdens de verkiezingen ook aanwijzingen zijn gevonden voor bedreigingen voor Nederland. Volgens de VS hebben Russische hackerscollectieven als Cozy Bear en  Fancy Bear op bevel van het Kremlin inbraken gepleegd in de partijcomputers van de Democraten. Presidentskandidaat Hillary Clinton werd met de verkregen informatie in verlegenheid gebracht.

Minister Koenders: we moeten zeer alert zijn. Beeld anp
Minister Koenders: we moeten zeer alert zijn.Beeld anp

Ook bij de politieke partijen in Nederland groeit aan de vooravond van de verkiezingen de nervositeit. Deze week is er al een sessie geweest met het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC)om te praten over de beveiliging van de computersystemen, zo bevestigen bronnen.

Kees Verhoeven, Kamerlid van D66, vindt de bemoeienis van het NCSC een goeie zaak. 'Partijen zijn natuurlijk zelf verantwoordelijk voor hun beveiliging, maar als buitenlandse inlichtingendiensten proberen onze bestanden te hacken, moet de overheid en de veiligheidsdiensten bijspringen. Als politieke partij kunnen wij ons niet verdedigen tegen staatshackers.'

Er zijn vooralsnog geen concrete aanwijzingen dat de Russen hier cyberaanvallen uitvoeren, erkende minister Koenders vandaag tegen de NOS, maar er is volgens hem toch alle reden om 'zeer, zeer alert' te zijn. Nederland is in Europa een van de pleitbezorgers van de sancties tegen Rusland. Bovendien vervult Den Haag een cruciale rol in de afwikkeling van de aanslag op de MH17, een zaak die in Rusland uiterst gevoelig ligt.

Tweede Kamer krijgt team om hacks te voorkomen

De Tweede Kamer krijgt een speciaal team om hacks te voorkomen. Dit stelt Kamervoorzitter Khadija Arib vandaag na berichtgeving over het hacken van Kamerleden. Journalisten wisten onder andere het Twitteraccount van SGP-lijsttrekker Kees van der Staaij binnen te dringen.

Inlichtingendienst AIVD waarschuwde al eerder voor Russische inmenging. 'De wereldwijde Russische campagne om beleid en beeldvorming ten aanzien van Rusland te beïnvloeden raakt ook Nederland,' meldt de dienst, die waarschuwt voor onderschatting. 'Er bestaat er binnen de Nederlandse overheid, maar ook binnen het bedrijfsleven, een groot vertrouwen in de eigen weerbaarheid tegen dergelijke Russische campagnes. Dit kan leiden tot onderschatting van het effect van ongewenste Russische beïnvloeding op de lange termijn.'

Lees ook:

Koenders 'alert op' hackende Russen. Hoe voorbereid zijn wij? Overheidsinstellingen structureel doelwit van spionageaanvallen.

'Reëel gevaar'

Inmiddels lijkt die onderschatting verdwenen, zeker na het onderzoek dat in de VS is gedaan naar de hacks. In de geopenbaarde rapporten staat dat de Russische inlichtingendiensten de cyberaanvallen coördineren. De Tweede Kamer wil nu snel een debat met het kabinet over de gevaren voor Nederland.

Verhoeven (D66) noemt het een 'reëel gevaar' dat de Russen zich ook hier in de verkiezingen proberen te mengen. 'Dat er gehackt wordt is nu wel bewezen in de VS. Eerder zijn in de Duitse Bondsdag ook al honderden computers gehackt door Russen en ook in Frankrijk hebben de diensten gezegd dat ze alert zijn bij de komende verkiezingen.'

Naast het gevaar voor hacks wijst Verhoeven ook op pogingen om desinformatie te verspreiden. 'Sinds de campagne voor het associatieverdrag met Oekraïne, waarbij ik campagneleider van D66 was, is het aantal negatieve reacties dat ik krijg enorm toegenomen. Ik heb nu een grote schare criticasters die steeds blijven roepen dat dingen niet kloppen. Heel toevallig als dat niks met elkaar te maken heeft. Wie er precies achter zit, weet je natuurlijk nooit.'

Het kabinet moet binnenkort een brief naar de Kamer sturen met een overzicht van de mogelijke risico's die er bij de komende verkiezingen zijn. D66 wil daarbij ook weten welke stappen worden genomen 'om manipulatie van de verkiezingen door middel van gehackte peilingen en nepnieuws te voorkomen'.

Dossier: is onze democratie in gevaar? Een verzameling van ons belangrijkste nieuws over cyberspionage en de grenzen en gaten van de digitale wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden