'Knuffelchimps' blijven leven lang in de war

Chimpansees die opgroeien als huisdier, filmacteur of circusartiest gaan zich afwijkend gedragen.

Een reclame met een chimpansee tijdens de Superbowl in 2012Beeld ap

Van een jeugd in het circus of als huisdier heeft een chimpansee een leven lang last. Chimpansees die opgroeien in contact met mensen, krijgen als volwassene gedragsproblemen, schrijven Amerikaanse onderzoekers in het tijdschrift PeerJ.

Dat babychimpansees die van hun moeder worden gescheiden daar last van hebben, is al langer bekend. Maar ook als volwassen dieren houden ze moeite met sociaal gedrag.

Onderzoekers van Lincoln Park Zoo bestudeerden zestig chimpansees uit verschillende dierentuinen in de Verenigde Staten. Daarvan waren er 35 voormalig huisdier of ze waren gebruikt in de entertainmentindustrie, van films tot circus.

Beeld anp

Niet vlooien
Chimpansees die in de eerste vier levensjaren veel contact hadden met mensen, zijn minder seksueel actief. Ook doen ze veel minder mee aan 'vlooien', een belangrijk onderdeel van de groepsbinding. 'Vlooien is het keuvelen voor mensen', zegt Bas Aalders, hoofd dierverzorging in DierenPark Amersfoort. 'Het is veel meer dan elkaar schoonmaken, voor chimpansees is het essentieel voor hun sociale contact.'

Hoewel de chimpansees een bedreigde diersoort zijn, blijft het in een groot deel van de Verenigde Staten toegestaan de apen als huisdier te houden.

Is het dier als baby nog knuffelbaar, een puberchimpansee is gevaarlijk en nauwelijks in bedwang te houden. Vaak wordt het dier dan afgedankt. Zo komt het in dierentuinen en opvangcentra terecht.

Het opvallende is dat het afwijkende gedrag tientallen jaren na het leven als huisdier of animatiefiguur aanhoudt. 'Dat maakt het moeilijk en soms zelfs gevaarlijk om chimpansees een nieuw thuis te geven in een dierentuin', zegt betrokken onderzoeker Steve Ross. Met het onderzoek hoopt hij bij te dragen aan de discussie over het verbieden van chimpansees als huisdier.

'We willen aansturen op bescherming van chimpansees en andere belangrijke dieren die nu slachtoffer zijn van gevangenschap en welzijnsrisico's lopen.'

Een chimpansee in een luiertje
In Nederland zijn wilde dieren als huisdier verboden, maar gebruik in circussen komt nog wel voor. Wineke Schoo, gedragsbioloog en parkmanager bij Burgers' Zoo Arnhem, hoopt dat het onderzoek ook hier bijdraagt aan de discussie over het inzetten van wilde dieren.

'Ik hoop van harte dat er een omslag komt. Dat mensen niet meer denken: 'Oh, schattig, een chimpansee in een luiertje', maar dat ze zien hoe de dieren leven: je moet ze in een gemeenschap houden, anders worden ze knettergek.'

Dat de apen niet meer vlooien, is een teken aan de wand: 'Een chimpansee die niet vlooit, is vergelijkbaar met een mens zonder menselijk contact: dat is niet goed.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden