Klopt dit wel? - 'Amsterdam telt zeker tienduizend illegalen'

Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: 'Amsterdam telt zeker tienduizend illegalen.'

Van wie komt die claim?

Parlementslid Theo Hiddema, van Forum voor Democratie, zei onlangs in een interview op BNR Nieuwsradio: 'In Amsterdam zijn zeker tienduizend illegalen waar totaal geen zicht op is.'

Klopt het?

Hiddema's schatting ligt hoger dan het getal waar statistici op uitkwamen

Wij bellen met Hiddema. 'Dat getal heb ik van mensen die voor het Rijk werken en die een stringenter asielbeleid wensen', zegt hij. 'Tienduizend is een magere schatting. Ik ben bezig met een rapport over het asielbeleid. Mijn bronnen heb ik daar nog voor nodig en die wil ik daarom nu niet noemen.'

Hiddema's schatting ligt hoger dan het getal waar statistici van de Universiteit Utrecht enkele jaren geleden op uitkwamen. Hun onderzoek, in opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie, wees op maximaal 5.500, maar waarschijnlijker ongeveer vierduizend illegalen in Amsterdam, in 2012 en 2013.

Volgens socioloog en migratie-expert Arjen Leerkes van de Erasmus Universiteit Rotterdam, is het aantal sindsdien niet meer serieus onderzocht. 'De stelling dat in Amsterdam nu minimaal tienduizend illegalen zijn, is onzinnig. We weten het simpelweg niet.'

Ook de gemeente schermde tot voor kort met een cijfer: vijf- à tienduizend

Toch schermde ook de gemeente tot voor kort met een cijfer: vijf- à tienduizend. 'Het klopt dat we tot medio 2015 in verschillende stukken die schatting noemden', zegt de woordvoerder van burgemeester Eberhard van der Laan. 'Dat was op basis van destijds beschikbare bronnen en cijfers van andere partijen.' Het lukt de gemeente opmerkelijk genoeg niet om in een paar dagen tijd te achterhalen wie deze partijen ook alweer waren.

Terug naar de statistici. Hoe zijn zij te werk gegaan? 'Onze schatting is gebaseerd op politieregistraties van staandehoudingen van illegalen tussen 1 juli 2012 en 30 juni 2013', vertelt onderzoeker Maarten Cruyff. 'Door te kijken naar de verhouding van het aantal mensen zonder verblijfsvergunning dat in die periode eenmaal, tweemaal of vaker met de politie in aanraking kwam, kun je een schatting maken van het totale aantal.'

Mensen uit Bulgarije, Polen en Roemenië zijn nu niet meer illegaal

Een van de aannames daarbij is wel dat illegalen hun gedrag niet aanpassen. Hun kans op een tweede treffen met agenten moet gelijk blijven. Cruyff: 'Illegalen houden zich vaak netjes aan verkeersregels om te voorkomen dat de politie ze staande houdt. Maar als je als illegaal merkt dat je toch het land niet wordt uitgezet, ga je in het vervolg wellicht, net als het gros van de Amsterdammers, ook door rood fietsen, waardoor je pakkans toeneemt.'

Volgens Leerkes is de studie vooral bruikbaar voor trendanalyses. 'Dezelfde studie is al enkele malen eerder uitgevoerd. Voor het jaar 2002 kwam het model uit op 21 duizend illegalen. Of dat aantal klopt kunnen we lastig zeggen, maar we kunnen wel constateren dat het sterk is gedaald sinds 2002. Een oorzaak is wellicht de uitbreiding van de EU. Mensen uit Bulgarije, Polen en Roemenië zijn nu niet meer illegaal.'

Eindoordeel

Zolang Hiddema zijn bronnen niet wil prijsgeven, beoordelen we dit cijfer als ongefundeerd. Schattingen wezen eerder op vierduizend.