Klimatoloog na onderzoek: Nederland zal natter worden

Het wordt natter in Nederland. Die bewering durft dr.ir. J. van Boxel wel te doen nadat hij zesduizend getallen over de neerslag in Nederland tussen 1904 en 1999 heeft geanalyseerd....

Van onze verslaggeefster Marieke Aarden

Zelfs bij het KNMI is men aangenaam verrast over de heldere manier waarop Van Boxel zijn bevindingen heeft weergegeven in het kwartaalblad voor meteorologen, Meteorologica. 'Van Boxel heeft gedegen werk geleverd. De geloofwaardigheid wordt groter omdat de cijfers over een eeuw zijn genomen', zegt drs. A. Klein Tank van het KNMI.

Hoe belangrijk zo'n langere tijdreeks is, blijkt wel uit de afgelopen drie jaar. 1998 Was het natste jaar van de eeuw, maar de twee daaraan voorafgaande jaren waren relatief droog. Een periode van tien jaar is dan ook te kort voor het vaststellen van een trend.

Op kaarten van Nederland laat Van Boxel heel duidelijk zien dat er halverwege de eeuw een opvallende scheiding is. Tussen 1921 en 1950 valt in 78 procent van Nederland minder dan 750 mm neerslag. Vanaf 1971 tot en met 1998 is dit nog maar in 11 procent van Nederland het geval.

Er is dan weliswaar meer neerslag waargenomen, stelt Van Boxel, maar is er ook meer neerslag gevallen? De waarnemingsmethoden zijn de afgelopen eeuw namelijk veranderd. Vóór 1950 stonden de regenmeters op een hoogte van anderhalve meter, daarna werden ze 40 centimeter boven de grond geplaatst. Boven de regenmeter waait de wind omhoog. Wind die opwaait, neemt kleine druppels mee omhoog. Daarom wordt van een windfout gesproken. Wind heeft een negatief effect op de efficiëntie van een regenmeter, en aangezien het dichter bij de grond minder hard waait, wordt aangenomen dat de windfout voor een regenmeter op 40 cm hoogte geringer is. Volgens Van Boxel verklaart dat hooguit 2 procent van de hogere neerslag, terwijl er sprake is van 10 procent meer regen na de jaren vijftig.

Ook de toenemende verstedelijking in Nederland kan tot meer buien leiden. Steden zijn 1 tot 2 graden warmer dan het platteland, en als het vriest en weinig waait kan dat oplopen tot 5 graden Celsius. De warme lucht stijgt en dat vormt net het zetje dat de neerslag nodig heeft.

Een andere mogelijke oorzaak is de drooglegging van polders in de vroegere Zuiderzee. Daardoor ontstaat meer reliëf en zijn de temperatuurverschillen groter dan vroeger.

In heel Europa, althans op de gordel van 40 tot 60 graden noorderbreedte waarbinnen ook Nederland ligt, wordt echter meer neerslag gemeten. Daarom moeten ook andere factoren een rol spelen. Van Boxel ziet als mogelijke oorzaak het versterkte broeikaseffect als gevolg van de verhoogde uitstoot van kooldioxide.

Modelberekeningen geven aan dat er medio volgende eeuw 90 mm meer neerslag valt als de kooldioxideconcentratie verdubbelt. Het broeikaseffect zou dus tot meer neerslag kunnen leiden in de komende eeuw.

Neerslag is de belangrijkste klimaatfactor, belangrijker dan de temperatuur. De afgelopen jaren is er veel wateroverlast geweest door de grote hoeveelheid water die de Rijn en Maas afvoerden. 'Overstromingen zijn niet alleen een gevolg van veranderd rivierbeheer, maar worden ook domweg veroorzaakt door meer regenval. En in de voorbije winter met veel neerslag moesten zelfs polders worden uitgepompt. Dat kan de komende decennia vaker nodig zijn als de trend doorzet.'

Van Boxel twijfelt daar niet aan. 'Ik veronderstel dat we ook de komende eeuw met meer neerslag te maken krijgen.' Met die kennis kunnen boeren hun voordeel doen. 'Misschien moeten ze overstappen op gewassen die beter verdampen, of bijvoorbeeld uien veredelen waardoor ze niet wegrotten als ze twee weken in het water liggen. Boeren kunnen ook hun toevlucht zoeken tot betere drainagesystemen om het water snel van het land te krijgen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden