Column Joost Zaat

Klimaatverandering én slecht onderwijs bedreigen de gezondheid

‘Twee emmertjes water halen, twee emmertjes pompen’, ze zingt steeds harder en kan niet meer stoppen. Koningen rijden al handenklappend ras door de plas. Ik vraag kinderen vaak wat ze op school hebben geleerd of
gedaan voordat ik in hun oren kijk of andere vervelende dingen doe. Fatima houdt van zingen en heeft vandaag in groep 1 een nieuw liedje geleerd. ‘Jeetje, dat leerde ik meer dan zestig jaar geleden ook.’ De tekst heeft alle modieuze onderwijsvernieuwingen doorstaan. Wat een heus wonder is, want het is rolbevestigend, heeft niets te maken met moderne 21ste eeuwse vaardigheden en is onbegrijpelijk. Wat doet dat houten been in dat liedje? De
volgens lieddeskundigen scabreuze tekst ontgaat Fatima, net als die destijds mij ontging. De bureaucraten zijn dit soort liedjes gewoon vergeten te schrappen uit hun onderwijsmethoden. Gelukkig, want traditionele liedjes zijn niet alleen leuk, met hun ‘rare taal’ leren ze kleuters het plezier van taalvaardig te zijn.

Later die dag zie ik Eva, die tussen neus en lippen door vertelt dat ze nu al vijf weken geen Franse les heeft gehad, maar binnenkort wel een toets heeft. Dat maakt haar nog zenuwachtiger dan ze normaal al is. Nadat de eerste leraar na een dag verdween, is er geen nieuwe. ‘Ik wil er straks mee verder, zo gaat dat niet.’

Het is de week dat scholieren staken voor het klimaat. Intussen voltrekt zich ook een ramp die hun toekomst net zo goed bedreigt: een instortend schoolsysteem. Dokters zien straks de gevolgen van beide ontwikkelingen.
Een paar graden warmer verhoogt volgens de WHO de kans op infectieziekten. We krijgen knokkelkoorts
weer terug en Fatima en Eva moeten het woord chikungunya leren uitspreken. Maar dat gaat alleen lukken als kinderen goed kunnen lezen en ingewikkelde boodschappen kunnen begrijpen. Van de 15-jarige vmbo-basisberoepsleerlingen is 62 procent laaggeletterd. Dat wil zeggen dat ze alleen heel korte teksten kunnen
begrijpen en nooit een boek lezen. In 2009 was dat nog ‘maar’ 51 procent. De kloof tussen hoog- en laaggeletterden neemt toe. Een op de drie Nederlanders heeft onder andere door laaggeletterdheid beperkte
gezondheidsvaardigheden. Dan ben je vaker ziek en ga je eerder dood.

Gezondheidszorg is niet het bedenken van een nieuw middeltje dat 3, 4 maanden extra aan het leven toevoegt. Voor je gezondheid is het belangrijker dat je kunt lezen dan je cholesterolgehalte of bloeddruk te kennen.
Gezondheidszorg begint bij het onderwijs. Dat beleidsmakers en schoolbesturen dat niet lijken te zien, is verbazingwekkend kortzichtig. In 2015 waren de zorgkosten voor ons oudjes boven de 65 maar liefst 54,6 miljard. Uw kleinkinderen moeten het met 35 miljard voor ál hun onderwijs doen.

Pensionado’s zouden moeten opkomen voor het onderwijs aan hun kleinkinderen en minder moeten miepen over een paar weken wachttijd voor een nieuwe heup voor hun versleten heup of nieuwe lenzen voor hun troebele ogen. Dat is allemaal vervelend, maar Fatima en Eva moeten nog een heel leven mee en niet – zoals die heup of lens – nog maar 15 jaar. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden