interviewhittegolf

Klimaatonderzoeker KNMI: ‘Warmste week ooit in Nederland gemeten komt eraan’

Niet de hitte maar de duur van de hittegolf verbaast Geert Jan van Oldenborgh van Het KNMI. Hij waarschuwt dat de risico’s van hittegolven voor de mens nog steeds worden onderschat.

Pleziervaart op de Amstel in Amsterdam.Beeld ANP

Het bijzondere aan de huidige hittegolf is dat hij zo lang duurt, zegt Geert Jan van Oldenborgh, klimaatonderzoeker bij het KNMI en gasthoogleraar aan de Universiteit van Oxford. De hitte die Nederland vorige week bereikte, houdt volgens de voorspellingen nog tot donderdag stand. ‘Dit is heel uitzonderlijk. We krijgen vrijwel zeker de warmste week die ooit in Nederland is gemeten.’

Het zijn niet zozeer de maximumtemperaturen die Van Oldenborgh verbazen. Wat dat betreft was vorig jaar extremer: toen kwam het kwik in het zuiden van Nederland (Gilze Rijen) boven de 40 graden Celsius. Hem valt vooral de hardnekkigheid van deze hittegolf op. ‘Acht aaneengesloten dagen boven de 30 graden Celsius, dat is nooit eerder voorgekomen. In 1976 en in 2006 waren ook veel tropische dagen, maar niet zo achter elkaar.’

Uit de medische literatuur blijkt dat de negatieve effecten op de gezondheid groter worden naarmate een hittegolf langer duurt, zegt Van Oldenborgh. ‘Van een dag hitte hebben de meeste mensen geen last, maar de problemen worden veel ernstiger als de warmte aanhoudt.’ Na de hittegolf van 2006 berekende het CBS dat er duizend mensen meer waren overleden dan normaal.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Hoge minimumtemperatuur

Opmerkelijk aan de warmste week in wording is ook de hoge minimum (nachtelijke) temperatuur. Die lag in de warmste week tot nu toe op 18 graden. Naar verwachting zal dat nu 20 graden Celsius worden. ‘Dat is een enorm verschil’, aldus Van Oldenborgh.

Van het dagrecord dat afgelopen zaterdag in De Bilt werd bereikt – 34,6 graden maakt het tot de warmste 8 augustus in Nederland – kijkt de klimaatwetenschapper nauwelijks nog op. Dergelijke temperaturen zijn niet zo bijzonder meer. ‘De warmste dag van het jaar ligt tegenwoordig rond de 33 en 34 graden Celsius. Daar zitten we nu niet zo gek veel boven. Dergelijke temperaturen kunnen we eens in de paar jaar verwachten. Daar zullen we aan moeten wennen, de temperaturen blijven omhooggaan zolang we CO2 blijven uitstoten.’

Aan het begin van de vorige eeuw was het op de warmste dag van het jaar rond de 30 graden. De stijging met 3 tot 4 graden is volgens Van Oldenborgh onverwacht. Volgens de klimaatmodellen zou de toename half zo groot zijn. ‘De modellen geven aan dat hittegolven per graad wereldwijde opwarming 1,5 graad warmer worden. Maar we krijgen er ruim 3 graden bij. Waar de discrepantie vandaan komt, weten op dit moment niet. Daar maak ik me zorgen over.’

Misschien geven klimaatmodellen hittegolven niet goed weer, stelt Van Oldenborgh. ‘Dat zou kunnen omdat het gaat om extremen.’ Mogelijk spelen lokale factoren een rol die wetenschappers tot nu toe over het hoofd hebben gezien. ‘Hittegolven zijn gevoelig voor plaatselijke omstandigheden. Irrigatie kan de kracht van een hittegolf verminderen, bij een donker landoppervlak zonder begroeiing schiet de temperatuur omhoog.’

Wereldwijde gemiddelde

Samen met Duitsland, Frankrijk, België en Engeland warmt Nederland sneller op dan het wereldwijde gemiddelde. Tijdens hittegolven is de opwarming in deze landen nog sterker. ‘Het antwoord op de vraag hoe dat komt hebben we nog niet.’

Van Oldenborgh vindt dat de risico’s van hittegolven voor de mens nog steeds worden onderschat. ‘Net als met corona zijn het vooral ouderen en kwetsbaren die slachtoffer worden.’ Om bewustwording bij het publiek te bevorderen gaan er in kringen van weerkundigen stemmen op om hittegolven namen te geven, zoals ook gebeurt bij orkanen.

Bij het KNMI bestaan op dit moment geen plannen om dat idee over te nemen, laat woordvoerder Annemarie Hoogendoorn weten. De zware storm die in februari van dit jaar delen van Noord-Europa trof kreeg (ook) in Nederland de naam Ciara. 

‘Ervaring leert dat naamgeving bij stormen kan helpen om de alertheid te verhogen’, aldus Hoogendoorn. ‘Bij hittegolven activeert het RIVM het hitteplan, een waarschuwing voor de risico’s die de hitte met zich meebrengt. Vooralsnog houden wij het daarbij.’

Hier meer over hittegolven: 

In Afrika geldt een hittegolf niet als een natuurramp

Ook Siberië ontsnapt niet aan hittegolf

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden