Kleurrijke Chriet Titulaer (1943-2017) kon wetenschap liefdevol populariseren als geen ander

Niemand kon 'de onbegrensde mogelijkheden van de micro-elektronica' zo liefdevol populariseren als Chriet Titulaer, met zijn ringbaard en zangerige Limburgse tongval als handelsmerk. Zondag overleed hij. 

Chriet Titulaer Beeld anp

Het was Chriet Titulaer die, samen met 'Apollo Henkie' (Henk Terlingen), in 1969 op tv de maanlanding becommentarieerde. In 1981 duidde de Limburger de eerste lancering van de spaceshuttle Columbia. De dit weekend op 73-jarige leeftijd overleden Titulaer presenteerde jarenlang het populair-wetenschappelijke programma Wondere Wereld. Hij trok 3,5 miljoen bezoekers naar zijn Huis van de Toekomst.

De fascinatie van de futuroloog en sterrenkundige ging verder dan technologie met een hoofdletter T. Zo toonde hij in een aflevering van Wondere Wereld een nieuw gadget. 'Onlangs op een jaarvergadering kreeg ik dit grapje. Erg handig. Je clipt het zo aan een bordje waar je hapjes op hebt liggen en als je dan een glas wijn erbij wil doen, dan kan dat. Normaal zat je toch heel onhandig te doen, want je had in één hand een glas wijn en in de andere het bordje, en ja, hoe je dan moet eten, dat weet ik ook niet. Dat is nu opgelost. Welkom bij Wondere Wereld.'

Onzinnige hebbedingetjes

Titulaer, geboren en getogen in het Limburgse Hout-Blerick, studeerde in Utrecht wis- en natuurkunde, maar studeerde af als sterrenkundige. Met dezelfde ernst waarmee hij de tv-kijker deelgenoot maakte van grote innovaties, presenteerde hij in de loop der jaren een heel scala aan onzinnige hebbedingetjes. 'Dat was de dubbele bodem van Wondere Wereld', zei Titulaer in 1997 in een interview met de Volkskrant.

Hoewel het programma van 1983 tot en met 1989 een groot publiek trok - al was het maar omdat de kijker slechts de keuze had uit Nederland 1 en 2 - bleek de interesse van de omroepbazen voor wetenschap en techniek gering. Het budget per aflevering lag tussen de 2.000 en 9.000 euro en hij moest het zelf bij elkaar zien te schrapen. Ook met tv-sponsoring - of was het sluikreclame - was hij een pionier.

Chriet Titulaer presenteerde de Teleac-cursus 'Een kwart eeuw ruimtevaart'. Beeld anp

Krap budget

Zo kreeg Titulaer voor technische onderwerpen, aangedragen door de Stichting Technische Wetenschappen (STW), 5.000 gulden. Titulaer, in 1997: 'Dus ik was wel zo slim om elke week minstens één van hun onderwerpen te brengen.' Geen probleem voor een programma dat in krap een half uur wel vijftien onderwerpen behandelde.

Wondere Wereld was vanwege die krappe begroting min of meer een eenmansproduct. Titulaer deed de presentatie, research en onderwerpselectie. 'Als ik voor een reportage met cameraman en geluidsman een laboratorium bezocht, waren we binnen twee uur klaar.'

Maar veel geld was ook niet zaligmakend, wist hij zelf. Voordat hij bij de TROS een eigen programma kreeg, werkte hij twaalf jaar bij de educatieve omroep Teleac: 'Ik maakte in de jaren zeventig de Teleacserie Wetenschap in Beweging, zestig prachtige programma's met een ruim budget. Maar er keek geen hond naar. Iedereen vond het goed voor zijn buren.'

Commercieel

Titulaer wist zijn bekendheid ook goed commercieel uit te baten. Hij publiceerde meer dan vijftig populair-wetenschappelijke boeken met titels als Welkom in de toekomst, Televisiesatellieten en, samen met de Amerikaanse schrijver en biochemicus Isaac Asimov, Fatale wereldrampen. Hij bedacht het Huis van de Toekomst, Kantoor van de Toekomst, een Robotdag en Space '86, een ruimtevaartmanifestatie in Utrecht die 140 duizend bezoekers trok - overigens minder dan gehoopt. Aan de pr lag dat niet: tegen de Domtoren zat een model op ware grootte van de Saturnus V-raket.

Het Huis voor de Toekomst (1989), aan de A59 bij Rosmalen, toonde aan een miljoenenpubliek een geautomatiseerde keuken, een centraal stofzuigersysteem, de schermen voor videobellen en de interactieve televisie in een tijd dat niemand zich er wat bij kon voorstellen. Maar het huis zelf is ook door de toekomst ingehaald. Het werd in 1999 een accommodatie voor bedrijfsuitjes en evenementen.

Chriet Titulaer Beeld anp

Chriet Titulaer, die een vrouw, twee dochters en twee kleinkinderen nalaat, wordt in besloten kring begraven. Uit het zicht verdwijnen zal hij echter niet. In 2007 werd een planetoïde naar hem vernoemd (12133 Titulaer) en in Limburg rijdt een Veoliatrein rond met zijn beeltenis. Titulaer tobde jarenlang met zijn gezondheid.

'Na een aantal herseninfarcten in 1995 heeft hij zich uit het openbare leven teruggetrokken', zegt zijn dochter Karen Titulaer. 'De laatste vier jaar werd hij verzorgd in een verpleegkliniek.'

Haar vader was altijd 'heel trots' dat hij het succes voorspelde van nu alledaagse zaken als de magnetron, de videorecorder en de mobiele telefoon. 'Niet uit betweterigheid, maar uit enthousiasme. Het is ook gaaf, toch?' Ondanks zijn fascinatie voor gadgets en domotica bleef zijn eigen huis heel gewoon. 'Nee, we woonden niet in een huis vol technologische hoogstandjes.'

Hoe is het eigenlijk met het Huis van de Toekomst?

Het huis dat liet zien hoe nieuwe technologieën het leven van de mens zouden gaan veraangenamen, blijkt nauwelijks iets te hebben overgehouden van zijn oorspronkelijke slimmigheden. Twee jaar geleden maakten we de balans op. Lees de reportage (+).


André Kuipers, astronaut
'Voor mij was Chriet Titulaer de verpersoonlijking van de ruimtevaart. Hij becommentarieerde de vluchten van de Apollo en de Space Shuttle, ook die met Wubbo Ockels. Het was exotisch. Ik volgde het op de voet en heb nog steeds boeken van hem.

'In 1985 ontmoette ik hem in het Omniversum na de Nederlandse première van The dream is alive, een film over de space shuttle. Na afloop vroeg ik hem naar de selectieprocedure voor ruimtevaarders. Toen zei hij: 'Jij wil zeker astronaut worden?'

'Hij had een gezonde handelsgeest. Hij organiseerde Space '86 in de Jaarbeurs. Het bijbehorende boek staat vol reclames van verzekeringen, computerbedrijven en zelfs een sigarettenmerk.

'Hij waarschuwde ook voor de tweedeling door technologie. Hij had gelijk: veel ouderen hebben geen internet en kunnen de snelle ontwikkelingen niet bijbenen. Dat punt zal iedereen een keer bereiken.'

Rolf Hut, onderzoeker aan de TU Delft en auteur van Rolfs Maakbare Wereld
'Chriet Titulaer heeft een grote rol gespeeld in het uit het laboratorium halen van prototypes. We kijken er nu lacherig na, maar hij liet zien wat er over een, twee, tien of vijftien jaar alledaags zou zijn. Misschien kreeg je niet precies hetzelfde in handen, maar wel iets vergelijkbaars.

'Ik ben eigenlijk te jong voor zijn tv-programma's als Wondere Wereld, zelf ben ik van de Jules Unlimited-generatie. Toen ik met hem werd vergeleken, ben ik zijn filmpjes gaan kijken. Ik voelde me zeer vereerd.

'Chriet Titulaer was een icoon en een pionier. Destijds had je geen internet, hij liet het als eerste zien. Wat hij deed aan popularisatie van wetenschap en techniek gebeurt nu op YouTube, Twitter en blogs. Of door leerkrachten, die kinderen in de klas laten ervaren hoe leuk techniek en uitvindingen zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.