Twee cubesats, satellieten zo klein als een melkpak, op een animatie van de NASA.
Twee cubesats, satellieten zo klein als een melkpak, op een animatie van de NASA. ©

Kleine, goedkope satellieten nieuwe trend in de ruimtevaart

Europa werkt aan de bouw van een kleine raket en een lanceerinstallatie voor nanosatellieten: ruimtesondes ter grootte van een pak melk die in een baan om de aarde worden geschoten. Deze zogenoemde cubesats zijn al voor een paar duizend euro te produceren en kunnen wegens hun lage gewicht tegen veel lagere kosten worden gelanceerd.

Cubesats zijn hot. Afgelopen week verscheen een rapport van de Amerikaanse National Academies of Sciences waarin wordt gesteld dat de ontwikkeling ervan een enorme impact op de ruimtevaart kan hebben. Dankzij de melkpaksatellieten krijgen allerlei nieuwkomers ineens toegang tot de ruimte, en dat kan volgens het onderzoek leiden tot een stroom aan toepassingen. NASA zou er volgens de onderzoekers veel meer gebruik van moeten maken.

Tot nu toe liften cubesats vooral mee in hoekjes en nissen van raketten die grote commerciële satellieten lanceren. Hierdoor komen ze vaak niet in de gewenste baan en is het voor de makers maar afwachten wanneer ze mee kunnen. Om meer capaciteit te creëren en onafhankelijker te worden van commerciële partijen heeft Brussel 4 miljoen euro beschikbaar gesteld voor onderzoek naar de mogelijkheden.

Nieuw lanceerplatform

De ontwikkeling kan een enorme impact op de ruimtevaart hebben

Rapport Amerikaanse National Academies of Sciences

Naast een kleine raket die de satellieten tot 50 kilogram kan uitzetten, wordt ook een nieuw lanceerplatform gebouwd, waarschijnlijk op het Noorse eiland Andøya, waar nu al onderzoeksraketten worden gelanceerd.

Het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum NLR krijgt de leiding over het driejarige onderzoeksprogramma dat gisteren in Den Haag werd aangekondigd door europarlementariër Cora van Nieuwenhuizen. 'Om cubesats te stimuleren, moet de lanceerprijs onder de 50 duizend euro per kilogram komen', zegt Van Nieuwenhuizen. 'Dit initiatief moet dat mogelijk maken.'

Het project moet onder meer universiteiten de mogelijkheid bieden meer onderzoek te doen in de ruimte. 'Denk ook aan boeren, die met dit soort satellieten kunnen kijken hoe hun gewassen ervoor staan', aldus Van Nieuwenhuizen. Dat de techniek toegankelijk is, bewezen studenten ruimtevaarttechniek van de TU Delft: zij hebben de afgelopen jaren al diverse cubesats gelanceerd.

Botsingen

Boeren kunnen met dit soort satellieten kijken hoe hun gewassen ervoor staan

Europarlementariër Cora van Nieuwenhuizen

De politica denkt niet dat Europa aan de late kant is met het onderzoek naar cubesats. Wereldwijd staan diverse bedrijfjes in de startblokken om kleine satellieten de ruimte in te schieten, onder meer vanuit Groot-Brittannië en Nieuw-Zeeland. Ook Jeff Bezos van Amazon werkt met zijn bedrijf Blue Origin aan een raketprogramma waarmee wetenschappelijke experimenten gelanceerd kunnen worden.

Anderen waarschuwen dat de komst van horden cubesats de berg ruimtepuin nog groter maakt. Als dit soort kleine satellietjes botsingen veroorzaken, kan dat desastreuze gevolgen hebben voor andere satellieten, zoals het ISS. Een stukje ruimtepuin van een centimeter groot kan door de enorme botssnelheid een flinke satelliet vernietigen. 'We moeten de gevaren ook niet overdrijven', relativeert Van Nieuwenhuizen. 'De ruimte is groot.'

Correctie: eerder stond er dat de lanceerprijs onder de 15 duizend euro per kilogram moet komen. Dat moet 50 duizend euro zijn.