Klachten bestaan, soms vormen ze een goed omschreven ziekte, soms heten ze de ziekte van Aaf

Maar een patiënt serieus nemen is het belangrijkst

Beeld de Volkskrant

Mijn Aaf is geen columnist in deze krant, maar ze houdt van columns en laat die graag voorlezen. De Aaf van mij is oud, heeft een beroerte gehad, is bijna blind en kan niet veel meer. Haar vriend belde. ‘Je moet komen. Ze heeft de familie gebeld, omdat ze bang is naar het ziekenhuis te moeten. Dan kan ze net zo goed dood zijn, zegt ze. Ze voelt zich beroerd.’ 

Nu is ze vaker heel beroerd en kan ik meestal niet vinden wat er aan de hand is. Ik mag haar graag en vind het nooit erg als ik moet opdraven. Op weg naar Aaf bedenk ik wat er kan zijn: ligt ze in bed, gaat ze dood, zou ze opeens euthanasie willen? Ze vraagt nooit of de hele familie komt om afscheid te nemen. Er moet deze keer dus wel iets bijzonders aan de hand zijn.

Als ik binnenkom, is ze blijkbaar verrezen. Ze zit in haar stoel, drie peukjes in de asbak, benen op een stoel, de familie om haar heen. ‘Je moet me vertellen, wat ik heb. Ik voel me zo beroerd en wilde iedereen zien. Wat het is, kan ik je niet vertellen. Ik dacht dat ik doodging en dat wil ik nog niet, ben je gek, joh.’ 

Ik zit op mijn knieën om haar bloeddruk te meten. ‘Het lijkt wel of ik je ten huwelijk vraag’, grap ik. ‘Ik moet er niet aan denken’, lacht ze. Ik luister naar haar longen en hart, meet haar bloedsuiker en laat haar lopen achter de rollator. Voor haar doen is dat allemaal prima. ‘Aaf, je hoeft niet naar het ziekenhuis. Ik weet niet wat er was, soms voel je je beroerd. Dat is gewoon opnieuw de ziekte van Aaf, jouw gevoel van niet lekker zijn. Niet alle klachten hebben een naam.’

Klachten moeten een naam van een ziekte hebben, anders bestaan ze niet. Dat is natuurlijk onzin. Een gebroken been bestaat en een hartinfarct ook, maar veel klachten zijn vaag en hebben (nog) geen verklaring. Ik gebruik bij de uitleg vaak de metafoor die Yvo Smulders, internist in het VUmc, ooit voor een lezing voor de Gezondheidsraad bedacht: alle denkbare klachten zijn samen een grote deeglap, dokters steken daar met vormpjes ziekten uit, maar je houdt altijd stukjes deeg over. Je kunt die restjes opnieuw kneden, maar er blijven altijd stukjes zonder vorm over. 

Diezelfde Gezondheidsraad bracht pas een advies uit over chronische moeheid/ME met als boodschap dat er een biomedische oorzaak gevonden moet worden, want anders hebben patiënten het idee dat hun klachten niet serieus genomen worden. Ik begrijp daar niks van. Klachten bestaan, soms vormen ze een goed omschreven ziekte, soms heten ze de ziekte van Aaf. Ik neem die serieus en dat was ook nu weer voldoende.

‘Ga je die column nu eens over mij schrijven?’, vraagt ze bij mijn vertrek. Bij deze. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.