KennisCafé: apenrechten zinniger dan mensenrechten

Mensenrechten voor mensapen zijn geen goed idee, plichten voor fatsoenlijke omgang met apen en andere dieren zijn dat wel...

Dat was maandagavond de teneur van discussies is het Volkskrant KennisCafé in Utrecht: De Aap als Aap, mede naar aanleiding van de geruchtmakende ontsnapping van gorillapuber Bokito, vorige maand in Diergaarde Blijdorp.

Filosoof Raymond Corbey van de Universiteit Tilburg verdedigde de opvatting dat mensapen in feite mensen zijn. In een aantal opzichten functioneren ze op een vergelijkbaar niveau als kinderen van een jaar of drie, vier.

‘Als we daar niet op jagen, moeten we dat ook niet op apen doen’, zei hij. Corbey pleitte ook tegen het gebruik van mensapen als proefdieren, bijvoorbeeld ook in medisch onderzoek.

Primatologe Liesbeth Sterck van de Universiteit Utrecht vond daarentegen dat mensenrechten voor mensapen een stap te ver gaan. ‘Het lijkt me al mooi genoeg als we als mensen beter met deze bijzondere dieren omspringen’, zei ze. ‘We zijn echt twee verschillende diersoorten.’

Als bioloog probeert Sterck apen zoveel mogelijk als apen te bestuderen, in het veld en in Nederlandse dierentuinkolonies. Corbey verzette zich tegen de suggesties dat dat objectief mogelijk is. ‘Ons menszijn speelt altijd een rol’, zei hij. Hij verklaarde zich een groot fan van de aanpak van de Nederlands-Amerikaanse primatoloog Frans de Waal, die ook moraliteit bij primaten veronderstelt en meent te zien.

Sterck gaf aan, daar wel grenzen aan te zien. Verzoeningsgedrag bij chimps heeft bijvoorbeeld aantoonbaar dezelfde functie als het bij mensen heeft. Maar gedrag dat op troosten lijkt, blijkt bij nadere studie op heel andere mechanismen te berusten dan bij de mens.

In zijn slotconference hekelde historicus Maarten van Rossem de wat hij noemde ‘ongezonde obsessie met menselijk gedrag bij dieren'. Studies van diergedrag in dierentuinen vergeleek hij met antropologen die in een zwaar beveiligde gevangenis naar menselijk eigenschappen speuren.

Van Rossem wees juist op de ontegenzeggelijke verschillen die er ook bestaan tussen mensen en mensapen. Gepraat over mensenrechten voor apen noemde hij ‘geleuter van de witte middenklasse, die niks beters te bespreken heeft'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden