‘Kelten’ veroverden Europa en menige gevoelsdenker

Over duizend jaar graaft een archeoloog hier allerlei 21ste-eeuwse Amerikaanse dingen op: colaflesjes en zo meer. Betekent dit dat Nederland Amerikaans gebied was?...

Zo is het ook met de Kelten. ‘Het idee van een Keltisch volk in onze streken is min of meer van de baan’, zegt archeoloog dr. Leo Verhart in het filmpje bij de expositie Het geheim van de Kelten.

Niettemin zijn er veel ‘Keltische’ voorwerpen te zien op deze compacte tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Een vergulde zilveren sierschijf uit de 1ste eeuw voor Christus bijvoorbeeld, of de inventaris van het vorstengraf van Oss, misschien wel uit 800 voor Christus.

Maar Kelten? Spraken we vroeger niet over de ijzertijd, zo tussen 800 voor Christus tot het jaar 0?

Als archeologen het over Kelten hebben, bedoelen ze ten eerste de cultuur die genoemd is naar het Oostenrijkse plaatsje Hallstatt. Hier werden vanaf 825 voor Christus elites rijk door de handel en dus machtig. Ze lieten zich dan ook met poeha en mooie grafgiften begraven. Krap vierhonderd jaar later werd de La Tène-cultuur (Zwitserland) dominant.

De invloed van die culturen strekte zich uit van Ierland in het noordwesten tot de Balkan en zelfs Turkije in het zuidoosten. Dat wil zeggen: de elites in deze boerensamenlevingen omringden zich met voorwerpen van de Hallstatt- en La Tène-cultuur. Keltische talen werden veel gesproken en handhaafden zich tot op heden – meestal kwijnend – in gebieden als Bretagne en Ierland. Maar nergens was sprake van een Keltisch rijk, zoals het Romeinse, dat de meeste ‘Kelten’ dan ook ging overheersen.

Veel ijzertijd-voorwerpen zijn er niet minder karakteristiek om. Op de expositie zijn ze te zien: sieraden, helmen, schalen, emmers, wapens en versieringen met hun typische gebogen lijnen.

En ze zijn toch ook als volk ontdekt, de Kelten. In de 19de eeuw vooral. Met hun druïden, hun geheimzinnige wouden en gebruiken was deze gefantaseerde natie koren op de molen van de Romantiek, en is dat nog steeds bij menige gevoelsdenker. ‘De erfenis van de Kelten’, noemt de expositie dit.

Over één aspect rept deze aardige expositie nauwelijks. In onze contreien ten zuiden van de Rijn, zo wordt aangegeven, is ook Keltisch gesproken. Wíe dit deden en welke aanwijzingen ervoor zijn, blijft onvermeld. De Kelten geven niet zómaar hun geheimen prijs.

Eric Hendriks

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden